ΥΠΑΤΙΑ

2009-12-06T00:56:00.000-08:00

Δημήτρης ΒαρβαρήγοςΥΠΑΤΙΑΙστορικό Μυθιστόρημα6η

ΈκδοσηΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΚΥΡΑ σελ 530 τιμή:18.50€

Η συγκλονιστική ιστορία της γυναίκας που δίδασκε παντού το ελληνικό πνεύμα, συγκρόυστηκε με τον κλήρο και κατηγορήθηκε ως μάγισσα…Ο Δημήτρης Βαρβαρήγος στα βαθειά νερά της λογοτεχνίας μας μεταφέρει με δεξιοτεχνία σε μία εποχή και σε ιστορικά γεγονότα, που μόνο δοκιμιακά είχαν μέχρι σήμερα ιδωθεί. Το ιστορικό μυθιστόρημα για τη ζωή και το τέλος της φιλοσόφου Υπατίας της Αλεξανδρινής καλοδουλεμένο με αγάπη στα κείμενα, κυλάει αβίαστα, με φανταστικούς διαλόγους και εικόνες, γύρω από πρόσωπα και γεγονότα τα οποία ο συγγραφέας τόσο πειστικά και γλαφυρά περιγράφει. Για το ότι το μυθιστόρημα γράφτηκε με πολύ δουλειά και αγάπη από τον συγγραφέα πείθεται ο αναγνώστης από τις εισαγωγικές σελίδες του, όπου ο πίνακας περιεχομένων μας προϊδεάζει για τα πενηνταδύο κεφάλαια χωρισμένα σε δύο βιβλία και σε παράρτημα καθώς και για τη χάρτα της Αλεξάνδρειας που δείχνουν το σεβασμό και αποτελούν έναν οδηγό πλοήγησης στο μεγάλο αυτό μυθιστόρημα.. Ο συγγραφέας έκανε ενδελεχή έρευνα για να φτάσει στο τόσο σημαντικό κι απολαυστικό ανάγνωσμα.4ος-5ος αιώνας μ.Χ. Η φημισμένη Αλεξάνδρεια πνίγεται στο κρασί των καπηλειών, στις ηδονές των γυναικών του δρόμου, στις δεισιδαιμονίες, στις φιλοσοφικές διαφορές και διαμάχες των θρησκευτικών φανατισμών με τους φονικούς διωγμούς. Μέσα σε αυτή τη διαφθορά, μια γυναίκα αφοσιωμένη στα ελληνικά ιδεώδη διδάσκει στο πανεπιστήμιο, στους δρόμους και στο σπίτι της το αστείρευτο ελληνικό πνεύμα. Αυτή η σοβαρή ευθύνη δεν της στερεί το γυναικείο ένστικτο, και στο πρόσωπο του χριστιανού επάρχου βρίσκει τον έμπιστο φίλο και άντρα. Η φιλία και ο πλατωνικός δεσμός που αναπτύσσεται ανάμεσά τους ενοχλεί τον κλήρο, που δεν αργεί να στραφεί εναντίον της και να της προσάψει κατηγορίες, ως μάγισσας και υποκινήτριας εχθρικών ενεργειών εναντίον του…Πετυχημένη τοιχογραφία μιας ολόκληρης εποχής με επίκεντρο μια αξιόλογη γυναίκα που πλήρωσε με τη ζωή της τις αρετές του φύλου της, καθώς βρέθηκε στο μεταίχμιο της ιστορίας, από το λυκόφως του νεοπλατωνισμού στους πρώτους σκοτεινούς αιώνες του Χριστιανισμού.Μία ζεστή εκδήλωση για το βιβλίο απολαύσαμε πρόσφατα στο Art-café φουαγιέ του Θεάτρου της Ημέρας ( Αθήνα – Πανόρμου) την παρουσίαση έκανε η συγγραφέας Ελένη Στασινού, ενώ μουσικά επένδυσε με ρυθμούς και τραγούδια ο συνθέτης Αλέξανδρος Χάχαλης.Ο Δημήτρης Βαρβαρήγος γεννήθηκε στην Αθήνα του '51. Σπούδασε ηλεκτρονικά, σεναριογραφία, θέατρο και λογοτεχνία. Τα θεατρικά του έργα "Τύψεις", "Οι ανάγκες των αισθήσεων", "Το όνειρο μιας αγάπης" και "Ο Έρωτας και ο Αθάνατος", ανέβηκαν από τη θεατρική ομάδα "Δίοδος". Στη λογοτεχνία εμφανίστηκε το 1995 με το μυθιστόρημα "Η γοητεία της δεύτερης φύσης". Ακολούθησαν τα βιβλία: "Πάθος", εκδ. Όμβρος, 1996, "Με το ίδιο χρώμα η νύχτα και η σιωπή", 1998, "Γυναίκες του κόσμου", 1999, "Είναι δύσκολη η αγάπη", 2000,
"Αδιέξοδοι έρωτες", 2001, όλα από τις εκδ. Χρήστος Ε. Δαρδανός, "Υπατία", 2005, εκδ. Άγκυρα. Το βιβλίο "Ίμερος και Αστραία-Το μυστικό της σιωπηλής χώρας", 2003, εκδ. Χατζηλάκος, είναι το πρώτο του βιβλίο ηρωικής φαντασίας για παιδιά από τα πέντε συνολικά για την ολοκλήρωση της ανθολογίας "Ουρανός". Ο Δημήτρης Βαρβαρήγος είναι μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και ένας εκ των τεσσάρων ιδρυτών του λογοτεχνικού περιοδικού "Ίαμβος".

Σχολίασε ο Αντώνης Δεσύλλας

ΥΠΑΤΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗ

2009-10-14T11:06:00.000-07:00

ΥΠΑΤΙΑ του ΔΗΜΗΤΡΗ ΒΑΡΒΑΡΗΓΟΥ

Ιστορικό μυθιστόρημαΓράφει η συγγραφέας, ιδρύτρια του περιοδικού «Αλεξίσφαιρο», μέλος της Διεθνούς Ενώσεως Κριτικών ΛογοτεχνίαςΚατερίνα Ν. Θεοφίλη

(Ομιλία της Κατερίνας Ν. Θεοφίλη - βιβλιοκαφέ «Έναστρον» Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2009)

Έχουμε σαφή έναρξη μύθου. Η εκκίνηση του έργου εικαστικά ενδιαφέρουσα. Ο λόγος ρέει. Η πρώτη πληροφορία που μας δίδεται από τον συγγραφέα προβάλλει το χωρόχρονο και γίνεται η βάση όπου θα αναγνωστικά θα στηριχθούμε, έτσι ώστε να μην χαθούμε στον κικαιώνα των πληροφοριών που έπονται.Ο κληρικός στρατεύει τους λεγόμενους «αναχωρητές» για σωματοφύλακες στην Αλεξανδρινή εκκλησία (ληστές, εργάτες, αχθοφόρους). Τους συγκέντρωνε από την έρημο της νιτρίας και όρισε συνάντησή τους τον καισάριο τόπο λατρείας των χριστιανών.Προσεχτικά κατατοπιστικός βηματίζει ο Δημήτρης Βαρβαρήγος στην νοηματική του. Δεν την “τρέχει”, ώστε να μπορεί ο λόγος να “στέκεται” ευλύγιστα και να εικονογραφείται πολυχρωμικά. Στοιχειοθετεί λοιπόν την νοηματική του και ερμηνεύει το τοπίο του λόγου του.Ο μύθος εξελίσσεται κι ένα ένα τα κεντρικά πρόσωπα αναλαμβάνουν δράση έτσι ώστε να κατανοούμε όχι μόνον τον τιτλούχο ρόλο τους, αλλά κυρίως την ψυχοσύνθεση τους και όποιες ιδεολογικές αρχές μέσα σ’ αυτήν επενεργούν και συντελλούν στις αποφάσεις και συμπεριφορές τους.Ο Βαρβαρήγος δεν αρκείται στην πλοκή του μύθου, αλλά ανοίγεται σε εντυπωσιακούς λογοτεχνικούς σχηματισμούς. Χρωματίζει τον λόγο του σε κάθε περίσταση διαφορετικά, έτσι ώστε ένα γεγονός να διαφοροποιείται εικαστικά από το άλλο που ακολουθεί, και μ’ αυτόν τον κοπιαστικό – συγγραφικά – τρόπο – να καταφέρνει να μην πλήττει ο αναγνώστης από επαναλαμβανόμενο ύφος.Καθώς κινούμεθα στον μύθο, γνωρίζουμε τον αρχηγό της λεγεώνας Ορέστη, ακόμα και το άλογο του λεύκιππο ως επιβήτορα των αλόγων. Χάρισμα του συγγραφέα Δημ. Βαρβαρήγου, να μην περιφρονεί τις νοηματικές λεπτομέρειες και να αξιολογεί τα ίχνη. Μ’ αυτόν τον ιχνηλατικό τρόπο, κάνει μιαν μεγάλη συγγραφική διαδρομή χωρίς να χαθεί και χωρίς να λησμονήσει τον αρχικό στόχο της αποστολής του, δηλαδή χωρίς να εμπλακεί σε παραληρηματική περιπέτεια και να δευτερολογήσει για τον θεματικό του άξονα. Είναι απόδειξη συγγραφικής ωριμότητας, το ότι ο Βαρβαρήγος σέβεται τον κεντρικό του άξονα, όπου γύρω απ’ αυτόν τοποθετεί πρόσωπα και καταστάσεις να περιστρέφονται. (Αξίζει να επισημάνουμε πως πολλοί συγγραφείς με εξαίρετο ύφος γραφής, απέτυχαν ή κινδύνευσαν να αποτύχουν, γιατί αγνόησαν αυτήν την ουσιαστική για την συγγραφή, δομή της σκέψης. Η σκέψη είναι ένα υλικό πληροφοριών που αν δεν το δομήσεις δεν θα οικοδομήσεις. Πολλοί λοιπόν συγγραφείς ενώ είχαν ως εκκίνηση τους, έναν κεντρικό ήρωα, έναν κεντρικό άξονα δηλαδή, αντί να βάλουν πρόσωπα και καταστάσεις να κινούνται γύρω απ’ αυτόν με απόλυτη ισορροπιστική σχέση μαζί του, χάθηκαν στην ανάγκη τους για εξομολογήσεις, συναισθηματικές υμνολογίες κτλ με αποτέλεσμα να ασχολούνται εντελώς αιωρούμενα, με τα πρόσωπα και τις καταστάσεις γύρω απ’ τον άξονα, ξεχνώντας παντελώς τον άξονα, ξεχνώντας δηλαδή πως έπρεπε κάθε αναφορά, περιγραφή, λέξη γι’ αυτά τα πρόσωπα και τις καταστάσεις να σχετίζεται άμεσα με τον κεντρικό άξονα, τον κεντρικό ήρωα του έργου δηλαδή. Αυτήν την συγγραφική υπευθυνότητα, πρέπει να την αναγνωρίσουμε στον Βαρβαρήγο και να αναδείξουμε το πόσο στ’ αλήθεια κόπο απαιτεί μια τέτοιου είδους συγγραφή. Ο Βαρβαρήγος, όχι απλώς μπαίνει στα βαθιά αποτολμώντας ιστορικό μυθιστόρημα που συχνά τα όρια του είναι τόσο στενά ώστε ο συγγραφέας να δυσπνοεί μέσα τους, αλλά κι επι πλέον ο Βαρβαρήγος καταφέρνει να κινηθεί μέσα σ’ αυτά τα στενά όρια ανοίγονταςτα εκ των έσω και μάλιστα χωρίς να αγνοήσει τον κεντρικό άξονα και χωρίς να μας επιβαρύνει μ’ έναν παραληρηματικό όγκο ανώφελων πληροφοριών).Απ’ τις πρώτες κι όλας σελίδες, μας προσφέρονται γρήγορες συστάσεις των πρωταγωνιστικών ηρώων του μύθου. Οι συστάσεις αυτές γίνονται με την απαραίτητη εικονογράφηση και την απαραίτητη ιδεολογική, κοινωνική και φιλοσοφική ανάλυση. Γνωρίζουμε λοιπόν την Υπατία στην συμπεριφορά της και στον ρόλο της και πληροφορούμεθα με τρόπο διαλεκτικό κι όχι βαρύγδουπα διδαχτικό, τα περί Πλατωνικής φιλοσοφίας – μας εντυπωσιάζει η σαφήνεια κι η συντομία.Όλες οι θεωρίες διασπόνται μέσα στους διαλόγους, με αύξοντα ρυθμό και μέτρο χρόνου. Διαβάζουμε «Η ψυχή δεν ζει απ’ το καλό φαί. Βρίσκεται μέσα στον άυλο κόσμο των ιδεών και κυβερνιέται από τον λόγο» Η φράση αυτή χρεώνεται στην Υπατία. Απ τις διευκρινήσεις του συγγραφέα προκύπτει πως αυτή η διδαχή της Υπατίας έχει εξελιχθεί μέσα στον δικό του λόγο.Διαβάζουμε αναφορές στον Επίκουρο που πίστευε πως υπάρχουν θεοί. Η Υπατία παρουσιάζεται ως οπαδός της ανεξιθρησκείας. Εκπληκτική ανάλυση απ’ τον Δημήτρη Βαρβαρήγο στα περί θρησκείας και περί ελευθερίας. Η Υπατία διδάσκει ωστόσο την αυτο-καθοδήγηση των συναισθημάτων και την εγκράτεια των επιθυμιών ώστε να αγγίξει το θείον. Στα σημεία αυτά, ο Βαρβαρήγος, κάνει εντυπωσιακές υπαρξιακές αναλύσεις.Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε τους συμπρωταγωνιστές, αλλά και τους κομπάρσους που θα παίξουν μικρό αλλά καθοριστικό ρόλο. Έχουμε πολλά ονόματα, αναφορές μαθητών, κάποια αληθινά, κάποια όχι.Παρακολουθούμε και την σχέση Υπατίας και Ορέστη, όπου οι περιγραφές έρωτος κτίζονται με λεπταίσθητο τρόπο.Όλες αυτές οι συνθήκες και τα άτομα, θα οργανώσουν σταδιακά την αποκορύφωση του μύθου. Θα αναδειχθούν προθέσεις και σκοπιμότητες, θα διακριθούν δολοπλοκίες αλλά και φιλίες, εξαγνισμένες ιδεολογίες αλλά και βδελυρές εξουσιομανίες, αιματηρές στρατηγικές και καταστροφικές θρησκολαγνείες.Παρακολουθούμε την παραστατική, σκηνοθετική ικανότητα της γραφής του Βαρβαρήγου κι όλα κινούνται σαν σε ταινία γρήγορων πλάνων μπροστά στα μάτια μας.Ο χριστιανός Επίσκοπος Κύριλλος, μοιράζει σιτάρι, κατηγορεί την Υπατία για περιστατικό που διαδραματίσθηκε στην βιβλιοθήκη. Την αποκαλεί μάγισσα και παγανίστρια. Τα γεγονότα στηρίζουν φιλοσοφίες κι αντίστροφα στηρίζονται απ’ αυτές. Μια αμφίδρομη σχέση που κι όμως ολοένα ανοίγει τα όρια των αναζητήσεων και των θέσεων της. Στα γεγονότα, έχουμε αναφορά στην σεξουαλική κακοποίηση της χριστιανής μαθήτριας της Υπατίας και φιλοσοφία του Αριστοτέλη.Με άλλοτε γεώδη, άλλοτε βασικά κι άλλοτε σκιώδη χρώματα εικονογραφούνται ήρωες κι αντιήρωες και μικρογραφίες γεγονότων: Ο βιαστής πατέρας – η Υπατία προστατεύει- ο βιαστής πατέρας και η προξενίτρα∙ Σχέσεις που επιφέρουν αλυσσιδωτή υπαρξιακή αντίδραση και εξεγείρουν την μοίρα αποκορυφώνοντάς την σε κοινό φιλοσοφικό πόλο απ’ όπου και θα παρακολουθήσουμε την αγωνιώδη όσο και στωική πτώση της Υπατίας στον θάνατο αλλά και την ιδεολογική ανύψωσή της στην ιστορική διάστασηΗ κάθε παράγραφος, είναι σαφής, αυτοτελής και συνδέεται με κάθε επόμενη χωρίς ακαμψία. Πράγμα δύσκολο, ειδικά στο ιστορικό μυθιστόρημα. Αξιοθαύμαστο είναι πως ενώ ο Βαρβαρήγος προσέχει τα ευαίσθητα όρια της φόρμας του, δεν παγιδεύεται σε κοινότυπο ασφυκτικό φορμαλισμό κι αυτό γιατί οι λεκτικοί χειρισμοί του διακλαδώνονται σε εσώτερες αναρχικές τάσειςΑς δώσουμε επιγραμματική περίληψη μερικών γεγονότων: Παρακολουθούμε περιγραφή αυτού που αίφνης επεμβαίνη στο επεισόδιο με την Υπατία.Η Υπατία γυμνή στην άμμο. Ο Ορέστης βρίσκεται με την Αγαρίστη, την πόρνη που ζηλεύει την Υπατία. Ακολουθεί το πλάνο Υπατίας και Ορέστη, να συζητούν. Και σε παράπλευρο πλάνο, ο ιππιλάτης της Υπατίας στην ταβέρνα διηγείται για το γυμνό κορμί της.Ο Βαρβαρήγος υφαίνει σιγά – σιγά τον λόγο του ώστε να καταλήξει σε υπόγεια δολοπλοκία... (η δολοπλοκία έτσι κι αλλιώς υπόγεια είναι, αλλά επισημαίνουμε την λέξη υπόγεια αναγνωστικά, δηλαδή να μην ενοχλεί με κραυγαλαιότητες).Στα πλάνα βρίσκουμε και την πόρνη Φιλάνδρα, τον Τίτο τον γκαβό, τον ληστή Καμπάλ, την γιάτρισσα Κλειτίδα κτλ... Όλοι, ηθελημένα ή αθέλητα, θα χρησιμοποιηθούν απ’ την θρησκευτική εξουσία προς εξόντωση της Υπατίας.Παρακολουθούμε: Ακούγεται η φήμη για την Υπατία ως μάγισσα. Ο επίσκοπος Κύριλλος προσπαθεί να εφαρμόσει την χριστιανική θρησκεία. Ο Κύριλλος θυμώνει με τον Ορέστη γιατί έχει τιμωρήσει τον Κεμία, τον πατέρα της μαθήτριας της Υπατίας. Η πόρνη Φιλάνδρα συναντά την Υπατία, την παρακαλεί και της λέει πως συνέλαβαν τον δυνατό, τον Καμπάλ, αυτόν που είχε γλυτώσει την Υπατία από τον πατέρα της μαθήτριας που είχε επιτεθεί στην Υπατία. Η Υπατία παρακαλεί τον Ορέστη να βοηθήσει.(Έχουμε Σαιξπηρική πλοκή και σαιξπηρική ηχητική. Καθώς επίσης και ανατολίτικες περιγραφές που μας μεταφέρουν αρώματα και χρώματα). Συνεχίζοντας στα πλάνα,ο ληστής Καμπάλ είχε απλώσει τους ληστές του στην Αλεξάνδρεια κι είχαν πιάσει τα πόστα. Η Υπατία στην βιβλιοθήκη. Εικόνες όπως τα ποντίκια από τον βιβλιοθηκάριο, μας εντυπωσιάζουν. Αναφορά στην καταστροφή της βιβλιοθήκης απ’ τον Θεόφιλο.Σημειώνουμε ως κατευθυντήριο της δολοπλοκίας, το κεφάλαιο των ποντικών που κατακλύζουν την βιβλιοθήκη και η Υπατία σκέπτεται τα φάρμακα που φτιάχνει η Κλειτίδα η αγύρτισσα. Επισημαίνω και πάλι τον τρόπο που γίνεται η πλεκτάνη. Ο Βαρβαρήγος μας αποδεικνύει πως οι δολοπλόκοι δεν χρειάζεται να στήσουν πολλές πράξεις, γιατί χρησιμοποιούν υπέρ τους τα ίδια ακίνδυνα γεγονότα, μετατρέποντάςτα με την μέθοδο της θρησκολαγνείας και της πλύσης εγκεφάλου, σε επικίνδυνα για την ζωή της Υπατίας. Το γεγονός λοιπόν των φαρμάκων της αγύρτισας Κλειτίδας και η φροντίδα της Υπατίας στον ληστή που την είχε υπερασπιστεί, είναι γεγονότα που θα οικοδομήσουν τις κατηγορίες εναντίον της.Στο βιβλίο βλέπουμε ακόμα, περί ελλήνων, περί αντισημιτισμού κτλ Κι ακόμα σε γιορτή προς τιμήν του Ορέστη παρακολουθούμε, το επίσης καθοριστικό για την δολοπλοκία, συναίσθημα ζήλειας της Αργέστης κατά της Υπατίας.Και το κλίμα διαμορφώνεται ξανά και ξανά, μέχρι που συναντάμαι ποιητικούς ιστούς - απαγγελίες Βανχυλίδη Αναφορές εδώ περί ποίησης. Φιλοσοφικές συζητήσεις με ξεκούραστους κοφτούς διαλόγους.Στο πλάνο τώρα η Καλιστώ, η οποία φτιάχνει φάρμακα, μιλά με την ερτέρα Αγαριστή. Ακολούθως έρχεται ο Φλάβιος μ’ έναν πάπυρο που έλεγε πως ο τιμωρημένος σωματοφύλακας είχε δραπετεύσει. Ο Φλάβιος κάνει νεύμα στην πόρνη Αγαρίστη πως το σχέδιο τους πετυχαίνει - Έχουμε έναν Ιαγικό τρόπο δολοπλοκίας, όπως εξελίσεται στον Οθέλλο του Σαίξπηρ, με την διαφορά πως ο Βαρβαρήγος μεταχειρίζεται λιγότερο την πειθώ με τον λόγο των δολοπλόκων και προτιμά να τους δίνει περισσότερη υστερόβουλη δράση και λιγότερο υστερόβουλη διανοητική δύναμη. Στον Σαίξπηρ, ο Ιάγος παρουσιάζεται εμνευσμένος δολοπλόκος με εξαιρετική δύναμη λόγου. Στον Βαρβαρήγο, οι δολοπλόκοι, είναι περισσότερο πραγματικοί, καταφεύγουν σε πράξεις και δεν παρουσιάζονται χαρισματικοί διανοητικά.Στην συνέχεια του έργου παρακολουθούμε, συστάσεις της γιάτρισσας Κλειτίδας. Σκέψεις της Υπατίας, όπου ο Δημήτρης Βαρβαρήγος εξυφαίνει σαν να μπορεί να φωτογραφήσει έναν εσώτερο κόσμο. Η Κλειτίδα χαρίζει ένα φυλαχτό στην Υπατία. Η Υπατία λαμβάνει το φάρμακο για τα ποντίκια. Ο Αρχιεπίσκοπος Θεόφιλος κι ο ανεψίος του Επίσκοπος Κύριλλος συζητούν, καταστρώνουν σχέδια για να εξοντώσουν τους υποψήφιους για τον Αρχιεπισκοπικό θρόνο της Αλεξάνδρειας. Ο Κύριλλος διαπραγματεύεται την διαδοχή του στην θέση του θείου του Αρχιεπισκόπου και θέτουν ως βάση να καταδιώξουν τους αλλόθρησκους τους.Ο ζητιάνος Τίτος, ο γκαβός, ενημερώνει την Υπατία πως ο λιποτάκτης κρύβεται στις κατακόμβες και πως το σχέδιο το κατέστρωσε η πόρνη Αγαρίστη. Η Υπατία ενημερώνει τον Ορέστη. Ο Ορέστης ζητά εξηγήσεις από την Αγαρίστη και διατάζει τον εγκλεισμό της σε μοναστήρι ως τιμωρία. Παρακολουθεί τους συνωμώτες. Η Υπατία θλιμένη σε σκέψεις. Εδώ έχουμε επίσης υπέροχες σελίδες διαλογισμού.Ο Ορέστης συγκρούεται λεκτικά με τον επίσκοπο Κύριλλο. Εδώ έχουμε πολιτικές και θρησκευτικές αναλύσεις. Ο Κύριλλος ενημερώνει το παλάτι για την συμπεριφορά του έπαρχου Ορέστη. Παρακολουθούμε τις εξαγορές του Κύριλλου. Η πόρνη Αγαρίστη πλαγιάζει με πελάτη. Η πόρνη Φιλάνδρα συναντά πελάτη που της τάζει την προστασία της εκκλησίας. Σκαλί - σκαλί ανεβαίνουν όλες αυτές τις σχέσεις για να αποκορυφωθούν στον μύθο της Υπατίας.Στην τελική ευθεία του έργου, και πάλι οι εκπλήξεις καραδωκούν. Έχουμε Πάσχα, ο Κύριλλος κι ο Πέτρος ξεσηκώνουν τους πιστούς να πάνε να κάψουν τα σπίτια των Εβραίων. Παρακολουθούμε μακελείο, θάνατο Εβραίων. Γιορτάζουν οι Χριστανοί. Οι Εβραίοι σταματούν τις τελετουργικές τους, αυτές που έχουν για την Άνοιξη.Ο Ορέστης μαθαίνει πως ο Τίτος κατασκοπεύει την Υπατία. Ο Ορέστης συλλαμβάνει τους συνωμώτες. Αναφορές στην Αλεξάνδρεια, στην Υπατία, συναισθήματα,σκέψεις, αρχές κτλ. Η Ελληνίδα λοιπόν Υπατία πάει να συναντήσει τον Ορέστη και του δείχνει το γράμμα του Επίσκοπου Πτολεμαίδος που την ενημερώνει για τους κινδύνους κατά της ζωής της.Ο Ορέστης προσφέρει τις υπηρεσίες του για να προστατέψει τους καλεσμένους φιλοσόφους της Υπατίας. Οι φιλόσοφοι αποβιβάζονται, το καράβι καίγεται από τους πειρατές. Τελικά σώζονται και φθάνουν. Η Υπατία με τους φιλόσοφους – παρακολουθούμε: φιλοσοφία, διάλογοι, εμπλουτισμός γνώσεων∙ αναφορά στην θεραπευτική λασπη της λίμνης Μαρεώτιτας.Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου έχουμε συγκεντρώσεις μυστικές ο Κύριλλος με τον Πέτρο έχουν δυσκολίες. Η πολιτική της ισοτιμίας εκνευρίζει τον Κύριλλο που θέλει εξουσία για την εκκλησία. Στρατεύουν παθιασμένους πιστούς, τους λεγομένους ασκητές. Αναφορά στον τρόπο που πείθονται. Αναφορά στην πλύση εγκεφάλου.Προσπαθούν ωστόσο να μην χαλάσει την φήμη του ο Χριστιανισμός. Καίγονται η γιάτρισα Κλειτίδα και η γριά.Ακολουθώντας το δολοπλόκο σκεπτικό της εξουσίας, βρίσκουμε στον έργο τους δύο συντελεστές της Συναγωγής να εκθέτουν την Ιουδαική κοινότητα και την φίλη τους Υπατία, οργανώνοντας έναν βιασμό μαθήτριας.... Αρχίζουν συγκρούσεις και αντίποινα. Ο λεγεωνάριος Ορέστης τραυματίζεται από συνωμώτη. Η Υπατία τον συναντά λαβωμένο. Ο Κύριλλος κατηγορεί την Υπατία ότι εκπόρνευσε μια μαθήτρια της. Η Υπατία προβληματισμένη, συνεχίζει τα αστρονομικά της μελετήματα. Στην συνέχεια ηπόρνη Φιλάνδρα φιλοξενείται από την Υπατία. Αυτήν την ευκαιρία αρπάζει ο Πέτρος για να τις κατηγορήσει και τις δυο για πορνεία και να ξεσηκώσει την χριστιανική κοινότητα. Έχουμε μάχες Χριστιανών κι Εβραίων. Καίγεται η βιβλιοθήκη. Η Υπατία ωστόσο φθάνει στην βιβλιοθήκη θαρετά. Εδώ ο συγγραφέας μας αναλύει ένα συναίσθημα γενναιότητας που βγαίνει πια μέσα από μία στάση και γνώση ζωής κι όχι ορμέμφυτη.Έχουμε λοιπόν το δεύτερο Πάσχα. Αρχίζει το τελετουργικό. Οι χριστανοί ξεκινάνε σφαγές κι η Υπαρτία κινδυνεύει. Αναφορά στην πλατωνική ρήση «μόνον οι νεκροί είδαν το τέλος του πολέμου».Η Υπατία συλλαμβάνεται. Δεν αλλάζει την ελληνική της πίστη. Την κτυπούν, την σκοτώνουν, την περιφέρουν στην πόλη κι ύστερα καίνε τα μέλη της.Η ύφανση αυτού του έργου είναι θαυμαστή. Η κάθε παράγραφος έχει επιτυχή ισορροπία σαν βηματισμός σε τεντωμένο σχοινί μ’όλην την αγωνιώδη γοητεία!.. έχει εικονογραφική και νοηματική αυτοτέλεια, φιλοσοφικές θέσεις και φιλοσοφικές αναλύσεις! Έχει προεκτάσεις και ιδεολογική πολυπρισματικότητα - και παρόλο που είναι ιστορικό μυθιστόρημα, αφορά χρονικές εξελίξεις, πολιτικοκοινωνικές διαβώσεις και θρησκευτικές μανίες∙ (ορθότερα: «θρησκευτικά συμφέροντα» που από ένα σημείο κι ύστερα ξεφεύγουν απ’ τον έλεγχο που ασκούν στην ύλη και καταδυναστεύουν την γνώση θεωρώντας πως είναι προς υλικό τους όφελος το να την έχουν υποχείριο τους).Αξιόλογο είναι πως ο Βαρβαρήγος αποκαλεί τον αρχηγό της συναγωγής «Γιαχβέ», το όνομα του θεού στα εβραικά που σε μετάφραση σημαίνει «ο θα αποδειχθώ αυτό που θα αποδειχθώ». Μ’ αυτό το εσκεμένο λάθος, ο Βαρβαρήγος, προσπαθεί να μετουσιώσει το ανώτατο πνευματικό αξίωμα του Εβραϊκού θεού στην εξουσιαστική ισχύ του αρχηγού της συναγωγής, καταδεικνύοντας έτσι με τον καλλίτερο τρόπο πως λειτουργεί καταλυτικά στην θρησκευτική ελευθερία, η αυτοκεντρική εξουσία. Όταν ο Θεός ως άυλη πνευματική δύναμη, αντιμετωπίζεται απ’τον Μωυσή κι όλας, ως υλική υπόσταση που χρειάζεται όνομα για να επιβληθεί, τότε ορθώς ο Βαρβαρήγος αποδίδει αυτό το όνομα στον αρχηγό της Εβραϊκής συναγωγής και δίνει εντυπωσιακές ιδεολογικές προεκτάσεις στον λόγο του.Ο Βαρβαρήγος, απ’ τους σημαντικότερους Έλληνες πεζογράφους, δεν λησμονεί και την ποιητική του ταυτότητα και συχνά δίνει στην πεζογραφική του κατάθεση ποιητικούς ρυθμούς, ιδιαίτερα στα σημεία του έρωτα όπου τον ανυψώνει ακόμα και μέσα στον θάνατο. Παράδειγμα όταν ο Ορέστης σκορπά την στάχτη της Υπατίας στον άνεμο, μιλά στον θεό λέγοντας: «Αίολε, τί περιμένεις...»... Κι αν ο Αίολος σκορπά τις στάχτες των αιώνων, ευφυείς συγγραφείς σαν τον Δημήτρη Βαρβαρήγο, με την γραφίδα τους ανεμίδα των λέξεων, καταφέρνουν να τις αναπυρσεύουν ως διανοητικές φλόγες...

Κατερίνα Ν. ΘεοφίληΣυγγραφή κειμένου Νοέμβριος 2007

Αποσπάσματα του κειμένου ακούστηκαν στην

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 2007 Θησείο

Ρήγας Φεραίος

2008-04-04T06:56:00.000-07:00

ΡΗΓΑΣ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ
"ΤΟ ΒΑΛΑΚΑΝΙΚΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΡΗΓΑ"

Διαβαλκανικός Πολιτιστικός Φορέας "Η χάρτα του Ρήγα"
Σύνδεσμος Μπάιρον για τον Φιλελληνισμό και τον Πολιτισμό

Ομιλία στο Πανεπιστήμιο, στην αίθουσα Ιωάννης Δρακόπουλος 27-11-2008

Πνεύμα ισότητας και ελευθερίας
απόδοση Δημήτρης Βαρβαρήγος

Ρήγας Φεραίος, ελεύθερο πνεύμα, ανυπότακτο. Άνθρωπος με ανοιχτούς ορίζοντες και δημοκρατικά ιδεώδη κοίταζε το μέλλον όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και των υπολοίπων βαλκανικών λαών. Με σύγχρονη σκέψη παγκοσμιότητας, με υπόσταση διαχρονική ως άλλος μέγας Αλέξανδρος για την συνεργασία των λαών προκειμένου να κερδίσουν την ελευθερία τους από τον τουρκικό ζυγό, χάρισε τη ζωή του στον αγώνα για την απόκτηση του αγαθότερου ιδανικού του ανθρώπου, την ελευθερία.

Αυτός ήταν ο Ρήγας ένας γενναίος άνδρας, που αντιστάθηκε στη δύσκολη πορεία της ανθρωπότητας, στην απροσδιόριστη και ανελεύθερη ανθρώπινη μοίρα, προσπάθησε να σταματήσει την ολοκληρωτική αδικία της τυραννίας, που ποτέ δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει όλες τις βάναυσες, ανήθικες, άδικες αυθαιρεσίες και εγκλήματα ώστε να πετύχει τους άνομους σκοπούς της, αυτός λοιπόν θεώρησε χρέος του να υψώσει το ανάστημα του επισημαίνοντας μέσα από το λόγο του και τη δράση του, ότι πίσω από κάθε άνθρωπο, κάθε λαό υπάρχει μια φωτεινή ψηφίδα ιστορίας γραμμένη με το πνεύμα και το αίμα των προγόνων του.

Γνώριζε καλά αυτός ο μάρτυρας, όσον αφορά, τουλάχιστον, εμάς τους έλληνες, πως δεν θα μπορούσε να μην είναι μεγάλη η αίσθηση της ελευθερίας που επωάζεται στην ψυχή μας, όταν πριν δυόμισι χιλιάδες χρόνια σε αυτό τον τόπο γεννήθηκε και άνθισε η δημοκρατία. Ένα πολίτευμα που άλλαξε τη μοίρα της ανθρωπότητας.

Κι έτσι είναι δεν λάθεψε, γιατί ακόμα και σήμερα στον ακήρυχτο πόλεμο που ζουν οι λαοί, η μνήμη μας τροφοδοτείται από το θάρρος, την τόλμη και την αγάπη του για την Ελλάδα.

Η ελληνική λοιπόν, ελευθερία, είναι το γενναίο φρόνημα που αναπτύσσει την εμπιστοσύνη μεταξύ των ανθρώπων. Η ελευθερία, αυτή η μεγάλη ιδέα που γεννήθηκε σε αυτή τη χώρα και κατακτήθηκε με το άλικο χρώμα του αίματος, είναι και το αντικείμενο της πορείας του Ρήγα Βελεστινλή για να τονίσει μέσα από τον λόγο του, μέσα από τη δράση του και το ηρωικό τέλος του, πως όλα τα πολιτικά, κοινωνικά, και ηθικά αγαθά που απολαμβάνει η ανθρωπότητα προέρχονται από τον καρπό αυτής της μεγάλης ιδέας, την ισότιμη, πολυπόθητη και πανανθρώπινη ελευθερία.
Γα την απόκτηση αυτής της ελευθερίας πέθανε, το αγαθό παιδί της πατρίδας, όπως τον αποκαλεί ο Μακρυγιάννης, ως έναν άνθρωπο που συγκινεί και εξάπτει το φρόνημα των ελλήνων.
Θα κλείσω την παρέμβασή μου με μια φράση του Πλάτωνα από τον Μενέξενο, που πιστεύω ότι η ιδέα αυτή ζει στο κύτταρο κάθε έλληνα που αισθάνεται ισότιμος με τον άλλον.
Ο θεός έπλασε ελεύθερους όλους τους ανθρώπους, η φύση κανένα δεν έκανε δούλο.

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ: 250 ΧΡΟΝΙΑ: ΜΕΤΑ Η ΟΥΣΙΑ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ…

Σε μια εποχή που ακρότητες, απλουστεύσεις και συνθηματολογικές κορώνες ακούγονται για τα ανοιχτά ζητήματα των Βαλκανίων από όλες τις κατευθύνσεις, το βαλκανικό όραμα του Ρήγα, 250 χρόνια μετά την γέννηση του, προβάλλει ως εξαιρετικά επίκαιρο... Όχι μόνο γιατί ο Ρήγας ριζοσπαστικοποίησε μία από τις βασικές ιδέες σημαντικής μερίδας Ελλήνων Διαφωτιστών (πως οι υπόδουλοι έπρεπε να καλλιεργηθούν για ν αξίζουν την ελευθερία τους, θυμίζοντας πως, την ίδια στιγμή, θα έπρεπε να απελευθερωθούν για να έχουν την ευκαιρία να καλλιεργηθούν) αλλά και γιατί, απευθυνόμενος σ ανθρώπους πέρα από θρησκευτικά, εθνοτικά, σεξιστικά σύνορα, δημιούργησε ένα πρόταγμα πολύ μπροστά από την εποχή του.
Κι ακόμη γιατί, καλώντας τους πολίτες να πάρουν την μοίρα τους στα δικά τους χέρια, έγινε ο υπερ-βαλκάνιος "Απόστολος" σε μια διαδικασία εκδημοκρατισμού
απρόσωπων θεσμών όπως το κράτος που αναδύονταν εκείνη την εποχή... Έτσι, ο Βελεστινλής γίνεται σκευοφόρος κοσμοαντιλήψεων που μεταπλάστηκαν, ίσως εκ των πραγμάτων με λανθασμένο τρόπο, από την σύγχρονη «δι αντιπροσώπων» δημοκρατία της δυτικής Ευρώπης, αφού η φιλοσοφία του και το όραμα του για μια «διαβαλκανική δημοκρατία» συνδέεται με τον πιο θεμελιακό ορισμό της αρχαίας ελληνικής και της δημιουργίας του ανθρώπου-πολίτη. Αφού, σύμφωνα με τον Πλατωνικό ορισμό, η δημοκρατία ταυτίζεται με το πολίτευμα εκείνο στο οποίο κάθε ερώτηση είναι μια ερώτηση προσωπική. Κάθε ζήτημα είναι ένα ζήτημα που αφορά «εμένα» όταν κοιτάζομαι στον συνειδησιακό μου καθρέφτη δίχως ν αποστρέφω τα μάτια…
Ίσως αυτή η σύλληψη του κόσμου να πότισε τόσο τους στίχους του που έκανε την γραφή του πιο «διαδραστική» από άλλων, «μεγαλύτερων» με «αμιγώς λογοτεχνικά» κριτήρια, ποιητών.
Όπως μελετητές σαν τον Χ. Αλεξίου έχουν επισημάνει, ήταν οι «μη τέλειοι» στίχοι του που τραγουδιόνταν από τους επαναστατημένους υπόδουλους του 21, κι ήταν ο Θούριος που ακουγόταν στα βουνά της αντίστασης του 40, κι ήταν το δικό του όνομα που ονοματοδότησε αντιστασιακή οργάνωση φοιτητών στα χρόνια της δικτατορίας. Ο Ρήγας έμεινε «παρόν» μέσα από την γραφή του και μετά τον θάνατο του, ίσως γιατί όλη του η ζωή ήταν ένα «παρόν» μέσα από την πράξη.
Ο Northrop Frye ταυτίζει τον θεμελιακό μύθο της λογοτεχνίας με την αναζήτηση του «κεντρικού μύθου». Ο Μύθος αυτός σχετίζεται με την αναζήτηση ενός «Τέλους», με έναν «αθώο κόσμο» όπου στην πραγματικότητα η αθωότητα δεν θα ταυτίζεται με τις επιθυμίες που θα έχουν εξαϋλωθεί, (κατά πως θα το θελαν τα θρησκόληπτα δόγματα) μα με τις επιθυμίες που θα έχουν πραγματοποιηθεί.
Ο κόσμος του Ρήγα δεν έχει πραγματωθεί. Ακόμη. Αλλά κι οι προσπάθειες για την πλήρωση ενός δικαιότερου κόσμου με ελευθερία, δημοκρατία και δικαιοσύνη, όσο κι αν προσπαθούν να τις "γραφικοποιήσουν" ή να τις ακυρώσουν αντίπαλοι ή "υπερασπιστές τους", δεν έχουν εκλείψει. Ο Ρήγας, όχι μόνο με την συναρπαστική ζωή μα και με το τραγικό τέλος του (παραδομένος στα νύχια των τότε κατ' αντιστοιχία πλανηταρχών από την προδοσία ενός Έλληνα-εφιάλτη) θυμίζει το επίγραμμα του Βύρωνα. «Όμως έζησα! Και δεν έζησα Μάταια!». Το ίδιο μπορεί να ισχυρίζεται κι η ανθρωπότητα όχι όταν θυμάται, αλλά όταν καταφέρνει να μιμηθεί (ιδίως σήμερα που η έννοια του «ήρωα» από επιλογή γραφικοποιείται) τον Ρήγα Φεραίο. Όχι γιατί ήταν «άγιος» ή «αλάνθαστος». Μα ακριβώς γιατί η διαρκής προσπάθεια που απαιτείται επειδή «δεν είμαστε αυτά τα δυο», είναι η μόνη μας αγιότητα. Κάθε φορά που, από τις σπηλιές μέχρι τους ουρανοξύστες, μια απελευθερωτική διαδικασία ατόμων, ή πολυώνυμων ομάδων όπου γης, θυμίζει την «υπόσχεση» που περιγράφεται σ έναν στίχο του Ρίτσου: «Θα ξανάρθουμε! Και δίχως πόδια θα ξανάρθουμε!»…

Ελένη Καρασαββίδου

Παρουσίαση των βιβλίων:Υπατία & Το υστερόγραφο μιας συγγνώμης

2008-01-16T06:41:00.000-08:00

Η ομιλία δόθηκε για την παρουσίαση των βιβλίων Υπατία & Το υστερόγραφο μιας συγγνώμης, στις 3 Δεκεμβρίου στον πολυχώρο της Άγκυρας.

Για τα βιβλία μίλησαν: η συγγραφέας Σύσση Καπλάνη και η ερευνήτρια Ελληνικής Γραμματείας Μάρα Μαρτίνι.

Αποσπάσματα διάβασαν οι ηθοποιοί: Γεωργία Ζώη και Νίκη Φραγκούλη.

Συντόνισε ο συγγραφέας Γρηγόρης Χαλιακόπουλος.

Στις πρώτες σελίδες του βιβλίου, η Yπατία περπατά στους κήπους της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας παρέα με άνδρες της πόλης.
Ο Οράτιος – ένας αρχοντάνθρωπος, πρώην διευθυντής και σεκρετάριος
του μικρού Φάρου, την ρωτάει,
Ποια εκδοχή της πλατωνικής φιλοσοφίας ασπάζεστε περισσότερο.
Την αισθητή ή την υπεραισθητή?
Και αρχίζει η συζήτηση με την συμμετοχή και των άλλων ανδρών για να
καταλήξει η ίδια να πει,
ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΝΑ ΥΠΕΡΤΙΜΟΥΝ ΤΟ ΑΙΣΘΗΤΟ.
ΑΥΤΟ ΕΥΚΟΛΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΕΙ ΑΠ ΤΟ ΥΠΕΡΑΙΣΘΗΤΟ !

Η Υπατία έζησε στην δύσκολη σκοτεινή περίοδο του 4ου και 5ου αι..
Ένας κόσμος, ο Ελληνικός, καταρρέει, ένας άλλος κόσμος, ο Χριστιανικός, απλώνεται και υπερασπίζεται την ισότητα και την φιλαλληλία.

Η Υπατία, μετά από πολύχρονες σπουδές, δημιουργεί ένα ευρύ πνευματικό κύκλο και διδάσκει μαθηματικά, αστρονομία και τη φιλοσοφική σκέψη του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, των Προσωκρατικών φιλοσόφων. Διδάσκει τον δρόμο και τον τρόπο να οδηγηθεί ο άνθρωπος ορθολογιστικά στην πρώτη γενεσιουργό Αρχή. Να νιώσει ότι είναι μέρος του Σύμπαντος Κόσμου, ότι συμμετέχει στο Κοσμικό Γίγνεσθαι και αυτό απαιτεί ήθος, στάση και αξίες ζωής που εναρμονίζονται με την πορεία της φύσης. Διδάσκει ότι ο άνθρωπος, είναι ενέργεια που λειτουργεί ανάλογα με την ενέργεια του ουρανού και της γής.

Ο Χριστιανισμός – και πριν από αυτόν παλαιότερες θρησκείες σε όλο τον κόσμο – μιλά για την άνθρώπινη ζωή και εύστοχα την παρουσιάζει με το ‘κατ εικόνα και καθ ομοίωση’ του Θεού.
Την ίδια στιγμή, η Υπατία κατηγορείται για τα όσα διδάσκει ως ειδωλολάτρισσα κα ανακηρύσεται εχθρός.
Ένας φανατισμένος όχλος οργισμένων με καθοδήγηση, συλλαμβάνουν την Υπατία, την σέρνουν, την διαμελίζουν.

Ο συγγραφέας Δημήτρης Βαρβαρήγος, χρησιμοποιεί έναν ήρεμο λόγο, όπου με νηφαλιότητα, περιγράφει τις έντονες φανατισμένες στιγμές αυτής της κοινωνικής περιόδου στην Αλεξάνδρεια, τις οποίες αντλεί μετά από τετραετή μελέτη σε βιβλιογραφικές πηγές εκείνης της εποχής.
Μελετώντας το βιβλίο,
βλέπουμε – όσο γίνεται περισσότερο καθαρά και αντικειμενικότερα, την επάναληψη της Ιστορίας.

- Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ –

Ένα καινούργιο κοινωνικό ρεύμα, να πολεμά, να σκοτώνει το παλιό.

Μία συνεχή σύγκρουση ιδεών και αξιών που στον πυρήνα τους όμως υποστηρίζουν τα ίδια πράγματα.
Την ύπαρξη μιας πρώτης Δημιουργού Αρχής, ένα Δημιουργό – Θεό, όπως και αν ονομάζεται με τους Νόμους του που κινεί τα πάντα – παντού πάντοτε.

Τι είναι αυτό λοιπόν που δημιουργεί τις συγκρούσεις, τον πόλεμο και την καταστροφή στο όνομα μιας επιστημονικής θεωρείας, ενός δόγματος, ενός πολιτικού συστήματος, μιας θρησκείας ?

Ποιοί υποκινούν ? Και γιατί ?

Στην περίπτωση της Υπατίας που δίδασκε τον ελληνικό ορθολογισμό, την πορεία του Ανθρώπου προς την Γνώση από τον Αισθητό κόσμο, να αντιληφθεί κανείς τον υπεραισθητό και έτσι ο άνθρωπος να ζει, να παράγει, να διοικεί, να ερωτεύεται σύμφωνα με τους Νόμους όχι τους ανθρώπινους αλλά με τους Θεϊκούς – Συμπαντικούς.

Από την άλλη πλευρά το όραμα του Επισκόπου της Αλεξανδρείας του Κυρίλλου, δηλ. της εκάστοτε εκκλησίας να είναι η επιβολή μιας θρησκείας με όποιο τρόπο.
Δεν έχει σημασία αν κάποιος δεν κατανοεί, δεν συναισθάνεται την θεϊκή του προέλευση ή την αναζητά σε διαφορετικό δρόμο.
Όποιος δεν ασπάζεται τον συγκεκριμένο τρόπο, είναι εχθρός, προδότης, διαβολικός, μάγος.
Διαφθίρει τους νέους είπαν για τον Σωκράτη, που και αυτός χαλούσε την συνταγή του κατεστημένου σε μιά προηγούμενη εποχή.
Η ΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΕΩΣ ΚΑΙ ΣΉΜΕΡΑ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ.
Ποιοί λοιπόν υποκινούν τις συγκρούσεις, τους πολέμους στην κοινωνία και γιατί ?

Στα μάτια μου (τα μέσα και τα έξω) - αν και αυτά μπορούν να δουν καθαρά – φαίνεται ότι,
Όσοι προσπαθούν να επιβάλλουν Μεγάλες Ιδέες ή την έννοια του Θεού με τον όποιο τρόπο στην κοινωνία, δεν πιστεύουν τίποτα από τα δύο.
Τα χρησιμοποιούν για να εξουσιάσουν, να χρησιμοποιήσουν τον άλλο ή τους άλλους.

Και βέβαια τον πόλεμο, τον έχουν μέσα τους, με τον ίδιο τον εαυτό τους !

Γιατί πως μπορεί ένας άνθρωπος που συλλαμβάνει, που ένιωσε, που οίδε τον Υπεραισθητό αόρατο κόσμο, που του δόθηκε εν τέλει η Χάρις του Θεού να αντιληφεί ότι είναι μέρος του Σύμπαντος Κόσμου και συνεπώς καταλαβαίνει ότι δεν άρχει ο άνθρωπος αλλά υπηρετεί το θέλημα – Σχέδιο της Υπέρτατης Αρχής,

να πολεμά τον συνάνθρωπό του, όσο μικρός, ή διαφορετικός, ή φοβισμένος, ή θυμωμένος μπορεί να ζει μέσα στον γήινο μικρόκοσμό μας ?

Ποιός γνήσιος φιλόσοφος, ιερωμένος, πολιτικός άνθρωπος ανά τους αιώνες έχει το σθένος να συνειδοτοποιήσει ότι επιβάλει τις αξίες του, κατακρίνει, καταπολεμά ή και απλά σχολιάζει αρνητικά τον συνάνθρωπό του του,
για να καλύψει το δικό του κενό.
Την απόστασή του από την ένθεη ύπαρξή του, γιατί μόνο πολεμώντας νιώθει την δική του υπεροχή?

Στο κέντρο όλων των φιλοσοφικών, θεολογικών ή και επιστημονικών θεωριών, υπάρχουν κοινές αρχές.

Η δράση δημιουργεί αντίδραση στο πολλαπλάσιο.

Η κατανόηση του άλλου, καταπραύνει τον θυμό του, τον φόβο, την έντασή του.

Όποιος αγαπάει δεν φοβάται, δεν μισεί, δεν σκοτώνει...
Νιώθει ότι υπάρχει μέσα από το αντίθετό σου..

Η Αγάπη άγει στο Πάν !

Αλλά η αγάπη είναι μια συναισθηματική κατάσταση που δεν επιβάλλεται σε κανέναν από κανέναν.

Η Υπατία δεν πολέμησε, δεν κρύφτηκε, δεν φοβήθηκε..
Το ήθος, ο συναισθηματικός της κόσμος, η στάση της την οδήγησε στα αρχετυπικά πρότυπα της Ανθρωπότητας !

Μας έδειξε πως πρέπει να αγαπά η Γυναίκα !
Άφησε το Αποτύπωμά της στην γή, ως Θηλυκή Αρχή.

Όσο και αν προσπαθούν οι εκάστοτε δολοπλόκοι εξουσιαστές να σβύσουν τέτοιου είδους αποτυπώματα, έρχεται η στιγμή έστω και μετά από χιλιετίες, να εμφανιστούν άνθρωποι, που σαν τον συγγραφέα Δημήτρη Βαρβαρήγο, νιώθουν την υποχρέωση να ανασύρουν αυτά τα πρότυπα για να φωτίσουν και πάλι όσους διψούν για την Αληθινή Γνώση και φλέγονται να βγούν έξω από τα σκοτάδια των κοινωνιών.

Έμαθα προ καιρού ότι το συγγραφικό έργο της Σαπφούς, ήταν μεγαλύτερο από αυτό του Ομήρου!
Εννέα Τόμοι, λυρικής ποίησης και φιλοσοφικής σκέψης, μιας γυναίκας που έζησε πριν από 2500 χρόνια !
Το έπος του Ομήρου διασώθηκε και γαλούχησε τον δυτικό κόσμο. Το έργο της Σαπφούς αφανίσθηκε.
Όπως και της Υπατίας άλλωστε. Γιατί άραγε ?

Άλλη μια σύγκρουση αυτή των Ανδρών – Γυναικών...

Αναρωτιέμαι: Πως θα ήταν οι πρώτες γυναίκες του σύγχρονου δυτικού κόσμου (ας πούμε, η Βιρτζίνια Γούλφ ή οι περιβόητες φεμινίστριες) αν είχαν να πατήσουν στην προηγούμενη θυλική σκέψη γυναικών όπως η Σαπφώ, η Θεανώ, η Υπατία ?
Γιατί πάντα πρέπει να υπάρχουν δεσποτικοί άνθρωποι, ιερατεία που καθοδηγούν και επιβάλλουν, αντί να συνεργάζονται, να συνδιαλέγονται, να συμπορεύονται, να ενώνουν τις δυνάμεις του, και να συμπληρώνει ο ένας τον άλλο,
γιατί να αφαιρούμε τον πολύτιμο χρόνο της ζωής μας που μας χρειάζεται, για να γνωρίσουμε τον εαυτό μας και αντ αυτού, να ξοδευόμαστε, για να παρεμβαίνουμε, να θέλουμε ντε και καλά να αλλάξουμε τους άλλους?

Πως θα καταλάβουμε ότι ΣΑΓΑΠΩ σημαίνει ΣΑΓΑΠΩ ΕΠΕΙΔΗ ΣΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΩ ΝΑ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ..

Μόλις εχθές, ένας από τους διασημότερους μοντέρνους καλλιτέχνες στην Ελλάδα, βλέποντας την ριχή συμπεριφορά των σύγχρονων γυναικών διπλα μας όπως πίναμε καφέ, μου λέει παρηγορητικά και ειρωνικά ...
Έ , Θάρθει στιγμή που και η γυναίκα θα ξυπνήσει ... Βλέπεις έχει μόνο 60 χρόνια που απέκτησε το δικαίωμα ψήφου...

Δεν του μίλησα, επι τόπου πήγα στο διπλανό βιβλιοπωλείο και του αγόρασα το βιβλίο της ‘Υπατίας’.-

Σας ευχαριστώ για το χρόνο που διαθέσατε να με ακούσετε,
Ευχαριστώ τον συγγραφέα Δημήτρη Βαρβαρήγο και τις εκδόσεις ‘Αγκυρα’, για την ευκαιρία που μου έδωσαν να σκεφθώ τα όσα σας είπα.
Τρόμαξα για όσα κατάλαβα, ότι είμαι και δηλώνω με την παρουσία μου και τις πράξεις μου στην κοινωνία μέχρι τώρα,
Εύχομαι να μπορέσω μετά από αυτή την αποκάλυψη των συνειδητοποιήσεών μου, να γίνω σεμνότερη, ώστε κάποτε να νιώσω την κατάσταση της Συμπαντικής Αγάπης για μένα και τον κόσμο, που φαίνεται ότι είναι ο μόνος δρόμος...

Επιτρέψτε μου να κλείσω με τα λόγια ενός σύγχρονου φυσικού και φιλοσόφου, του Χάξλευ.

...Υπάρχει μόνο μία γωνιά του σύμπαντος που μπορείς σίγουρα να βελτιώσεις και αυτή είναι ο Εαυτός σου!’

03.12.2007 .Μάρα Μαρτίνι, Στο βιβλιοπωλείο ‘Άγκυρα’

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2006

2007-12-01T08:49:00.000-08:00

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΥΠΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ

Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ ΑΝΟΙΞΕ ΤΙΣ ΒΑΡΙΕΣ ΠΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΓΙΑ ΝΑ ΦΙΛΟΞΕΝΗΣΕΙ ΜΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΥΠΑΤΙΑ.

Μια από τις σπουδαιότερες πολιτισμικές εκδηλώσεις τους έτους 2006 ήταν αυτή που πραγματοποίησε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στην Αλεξανδρινή βιβλιοθήκη της Αιγύπτου, για να τιμήσει τον συγγραφέα Δημήτρη Βαρβαρήγο και το βιβλίο του ΥΠΑΤΙΑ. Το βιβλίο παρουσιάστηκε στην κεντρική αίθουσα της βιβλιοθήκης προς τιμήν της τόσο σημαντικής γυναικείας προσωπικότητας, Υπατίας, που ως φιλόσοφος, μαθηματικός και αστρονόμος έζησε πριν 16 αιώνες και έδρασε στην ιστορική βιβλιοθήκη διδάσκοντας τον ελληνικό ιδεαλισμό. Το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού και οι ιθύνοντες της βιβλιοθήκης προσέφεραν την ύψιστη φιλοξενία, τόσο στο συγγραφέα, όσο και στους ομιλητές. Για το βιβλίο μίλησαν, ο λέκτορας του πανεπιστημίου Βελιγραδίου Απόστολος Τριφύλλης, η συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας Ελένη Γκίκα, ο Παλαιστίνιος συγγραφέας Άλμπερτ Αμπου Κασέμ, ενώ τη μετάφραση στα αραβικά έκανε ο επιστήμονας Μιχάλης Ασλανίδης. Την παρουσίαση διηύθυνε ο διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού Βασίλης Φιλιππάτος. Για το έργο του ο συγγραφέας μίλησε με το κοινό και αντηλλάγησαν απόψεις. Στην εκδήλωση παρέστησαν ο γενικός πρόξενος Αλεξανδρείας Θεοχάρης Λαλάκος, ο επίσκοπος Μαρεώτιδος Γαβριήλ και αρκετοί Αιγύπτιοι αξιωματούχοι. Η αίθουσα της βιβλιοθήκης ήταν κατάμεστη από ιστορικούς μελετητές της νεοπλατωνικής φιλοσόφου, τόσο από Αιγυπτίους που σπουδάζουν την ελληνική γλώσσα όσο κι από Αλεξανδριώτες, τους τελευταίους εναπομείναντες Έλληνες της Αλεξάνδρειας, όπου η θερμή συμμετοχή τους ήταν άκρως συγκινητική.

Γρηγόρης Χαλιακόπουλος, δημοσιογράφος
{INFO ΕΙΚΟΝΕΣ} Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγκυρα

Παρουσίαση του βιβλίου ΥΠΑΤΙΑ

Στο έργο του με τίτλο «Υπατία» ο Δημήτρης Βαρβαρήγος τέθηκε ενώπιον της πρόκλησης να σκιαγραφήσει μια μεγάλη μορφή των ελληνικών γραμμάτων, τη νεοπλατωνική φιλόσοφο, μαθηματικό και αστρονόμο Υπατία. Και συνιστά πρόκληση αυτή η συγγραφική προσπάθεια για δυο λόγους. Αφενός μεν διότι τα πενιχρά ιστορικά δεδομένα που διαθέτουμε για την Υπατία υπονομεύουν τη συγγραφική προσπάθεια συλλογής και σύνθεσης των στοιχείων εκείνων σχετικά με τη ζωή και το έργο της που θα επιτρέψουν στον αναγνώστη να ανακαλύψει τη αλήθεια. Αφετέρου δε διότι ο συγγραφέας καλείται ν’ αναπλάσει μια σκοτεινή ιστορική περίοδο, η αναδίφηση της οποίας εξακολουθεί ν’ αποτελεί μια ανεπιθύμητη πνευματική ενασχόληση για όσους η θρησκευτική προκατάληψη εμποδίζει την κριτική επαφή με την ιστορική αλήθεια.
Καθοριστική για την επιτυχή αντιμετώπιση αυτής της διπλής πρόκλησης στάθηκε η συνειδητή αποφυγή εκ μέρους του συγγραφές λεπτομερών ιστορικών αναφορών σε πρόσωπα και γεγονότα με εξαντλητικές παραπομπές κι ανούσιες παρεκβάσεις, καθώς κάτι τέτοιο θ’ απέβαινε εις βάρος της μυθοπλαστικής δύναμης του έργου. Αφήνει λοιπόν την καθημερινότητα της Αλεξάνδρειας του 5ου αιώνα να λειτουργήσει ως αντανάκλαση των ευρύτερων ιστορικών αλλαγών που σηματοδοτούν τη σταδιακή διαμόρφωση του εκχριστιανισμένου imperium, αυτού που οι μεταγενέστεροι ιστορικοί θα ονόμαζαν βυζαντινό κράτος. Ο συγγραφέας τοποθετεί την Αλεξάνδρεια της Υπατίας στην αρχή του τέλους μιας ένδοξης πορείας. Η πολιτισμική κι εμπορική μητρόπολη της ανατολικής μεσογείου με την πρωτόγνωρη συσσώρευση γνώσεων και πλούτου που μαγνήτιζε εποίκους από κάθε άκρο τη Δύσης και της Ανατολής, βαδίζει αργά αλλά σταθερά στο μαρασμό και την καταστροφή.

Η πορεία αυτή καθίσταται νομοτελειακή από τη στιγμή που εκδηλώνεται η αδιάλλακτη έλλειψη ανοχής των χριστιανών έναντι δύο αξιών που απετέλεσαν τους στύλους του αλεξανδρινού θαύματος. Η πρώτη αξία που ενεργά αμφισβητείται είναι αυτή της πολυπολιτισμικότητας και της ανεξιθρησκίας. Η αρμονία που οι Πτολεμαίοι πέτυχαν από την ανενδοίαστη αποδοχή της φαραωνικής παράδοσης και την ελεύθερη συνδιαλλαγή ελληνικών και ιθαγενών δοξασιών θρυμματίζεται υπό το βάρος της μισαλλοδοξίας των χριστιανών. Η μισαλλοδοξία αυτή εκφράζεται με την καταστροφή εθνικών κέντρων λατρείας, όπως το Σεράπειο και κέντρων μάθησης, όπως το Μουσείο και η βιβλιοθήκη, αλλά και με την ηθική ή φυσική εξόντωση πληθυσμιακών ομάδων που εκφράζουν διαφορετική θεώρηση των πραγμάτων, όπως η εβραϊκή κοινότητα.
Η δεύτερη αξία που τίθεται υπό αμφισβήτηση είναι η ελευθερία της σκέψης. Η ελληνορωμαική Αλεξάνδρεια έλαμψε κατά κύριο λόγο επειδή ενθάρρυνε με κάθε τρόπο την ανάπτυξη της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Στην Αλεξάνδρεια όμως της Υπατίας η πίστη αντικαθιστά την έρευνα και η επιστήμη θεωρείται προσβολή προς τα θεία. Οποιαδήποτε επιστημονική έρευνα κατηγορείται συλλήβδην ως μαγγανεία και όσοι υπηρετούν επιστήμες ή απλώς το δικαίωμα τους να σκέφτονται ελεύθερα από αυθεντίες και δόγματα καταδιώκονται απηνώς από αδίστακτες ομάδες κρούσης. Η φιλοσοφία χαρακτηρίζεται ελληνιστική βλακεία, ενώ η δραματουργία περιφρονείται ως έκλυση των ηθών.
Ο συγγραφέας αποδίδει στην Αλεξάνδρεια της παρακμής διττό ρόλο. Από τη μια πλευρά τη μετατρέπει σ’ ένα κλοιό που διαρκώς περισφίγγει την Υπατία και δεν της αφήνει διέξοδο διαφυγής πλην της παραίτησης και του συμβιβασμού. Η ανάμνηση των ένδοξων στιγμών του παρελθόντος πληγώνει το παρόν, γεμίζει την Υπατία με ανείπωτη μελαγχολία για την πόλη που πεθαίνει και τελικά αναδεικνύει την ηρωίδα σε θύμα των αμείλικτων νόμων της ιστορίας, ως ένα ακόμα παράδειγμα ανθρώπων που ακάμαντα υπερασπιζόταν τις ιδέες του σε μια εποχή που αρνιόταν στη φαντασία να κινηθεί ελεύθερα και ν’ ανελιχθεί στο χώρο των επιστημών και των τεχνών. Και είναι μεγάλος ο πειρασμός να παραλληλιστεί η πορεία της Υπατίας μ’ εκείνη του Σωκράτη ή του Τζιορντάνο Μπρούνο. Από την άλλη πλευρά ο συγγραφέας αναδεικνύει την Αλεξάνδρεια σε δραματικό παράδειγμα αυτού που ονομάζουμε ιστορική αναγκαιότητα. Και στην προκειμένη περίπτωση ιστορική αναγκαιότητα αποτελούσε η αρμονική συνεργασία Κράτους Εκκλησίας, απαραίτητη για την εξυπηρέτηση μιας διπλής σκοπιμότητας. Αφενός μεν οι αυτοκράτορες χρειάζονταν τη βοήθεια της πνευματικής εξουσίας για τη διασφάλιση της ενότητας στο εσωτερικό του κράτους προκειμένου να αντιμετωπιστούν με επιτυχία οι επιδρομές των βαρβαρικών λαών, αφετέρου δε η εκκλησία χρειαζόταν τη βοήθεια της κοσμικής εξουσίας για να επιβάλλει το δόγμα της σε εθνικούς και αιρετικούς προκειμένου να ορθοτομηθεί ο λόγος της αλήθειας. Τίμημα αυτής της άτυπης συμφωνίας υπήρξε η πολιτιστική ρήξη με το παρελθόν και τις αξίες που αντιπροσώπευε.
Και αν παραπάνω περιγράφηκε η διεισδυτική προσέγγιση των ιστορικών συμφραζομένων με επίκεντρο την Υπατία και την Αλεξάνδρεια ως ένας άξονας επί του οποίου η συγγραφική πένα, ο έτερος άξονας που τέμνει δημιουργικά το πρώτο, δεν είναι άλλος από την απόδοση της Υπατίας ως μιας ακέραιας γυναικείας προσωπικότητας με φόντο την αντιπαράθεση της με το δογματισμό της εποχής της. Ο συγγραφέας χωρίς να αναλωθεί σε θεωρητικές αναλύσεις ή ν’ ακυρώσει την αναγνωστική τέρψη παρασυρόμενος σε δύσβατους μαιάνδρους φιλοσοφικών ή επιστημονικών συστημάτων, πετυχαίνει ν’ αναδείξει μέσα από φανταστικούς διάλογους πραγματικών προσώπων τη βιοθεωρεία της Υπατίας και μέσα από μυθοπλαστικά επεισόδια μια στάση ζωής που διαχέεται σ’ όλες τις εκφάνσεις της από την αταλάντευτη αφοσίωση της Υπατίας στα ιδανικά και τα πιστεύω που πρέσβευε. Οι απόψεις της Υπατίας ενσωματώνονται αβίαστα στη διήγηση, χωρίς να θολώνουν την πλοκή.
Ωστόσο η Υπατία δεν παρουσιάζεται μονοδιάστατα ως ένας αυστηρά δομημένος άνθρωπος χωρίς αδυναμίες, αλλά παράλληλα και ως μια γυναίκα με πλούσιες αισθήσεις που ποθεί να ζήσει και να χαρεί τις ομορφιές της ζωής. Αυτή η λαχτάρα για τη ζωή βρίσκει διέξοδο στο πρόσωπο του χριστιανού έπαρχου Ορέστη, με τον οποίο αναπτύσσει στενή φιλία και πλατωνικό δεσμό, παρά τις υστερόβουλες μομφές του κλήρου που θεώρησαν τον έρωτα αυτό προσβλητικό, το πνεύμα της Υπατίας επικίνδυνο και την προσέγγιση του έπαρχου ως όχημα υποκίνησης εχθρικών ενεργειών. Ως μια άλλη όμως Αντιγόνη, χωρίς ποτέ να πάψει ειλικρινά ν’ αγαπά τον Αίμωνα της, δεν υπέκυψε στις παρακλήσεις του έπαρχου να δείξει διάθεση διαλλακτικής υποχωρητικότητας και δεν θέλησε ν’ αποφύγει το τίμημα της συνεπούς τήρησης του ηθικού χρέους, τη θυσία του υπέρτατου αγαθού της ζωής της. Για την Υπατία θα ήταν πλάνη μια ζωή απογυμνωμένη από τα ιδανικά που γαλούχησαν το χαρακτήρα της. Γι αυτό και με θάρρος λέει στον Ορέστη. «Τι αξία έχει ο χαμός μιας γυναίκας όταν είναι θέμα χρόνου το τέλος ενός πολιτισμού. Ξέρεις, πολλές φορές σκέφτομαι πως είμαι τυχερή που θα φύγω πρώτη και δεν θα δω τον αφανισμό αυτού του ένδοξου πνεύματος».
Σε αυτή την προδιαγεγραμμένη πορεία προς το θάνατο επιλέγει αφυώς να εστιάσει την προσοχή του ο Δημήτρης Βαρβαρήγος, χωρίς περιττές συναισθηματικές εξάρσεις και μορφολογικά στολίδια. Η δύναμη της μοίρας της Υπατίας καθιστά μονόδρομο την απλότητα του ύφους, τη λιτότητα των εκφραστικών μέσων και τη ρεαλιστική απόδοση των γεγονότων. Ο λόγος γλαφυρός και παραστατικός υπηρετεί την κινηματογραφική πλοκή των επεισοδίων και διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι και την τελευταία σελίδα. Ολοκληρώνοντας την ανάγνωση αυτού του βιβλίου έχει κανείς την αίσθηση ότι αναμετρήθηκε με το μεγαλείο ενός ανθρώπου που φάνηκε μέσα από το μέγεθος της πίστης του. Και η προσφορά του Δημήτρη Βαρβαρήγου είναι ότι αποκαθιστά στην ελληνική βιβλιογραφία μια γυναίκα που αδικήθηκε όχι μόνο από την εποχή της, αλλά και από την ιστορία κι ενδυναμώνει την ιστορική αυτογνωσία του ελληνικού αναγνωστικού κοινού, καλύπτοντας κενά της σχολικής εκπαίδευσης.
Ίσως ο καλύτερος τρόπος για να κλείσει αυτή η σύντομη εισήγηση είναι το ακόλουθο απόσπασμα με την Υπατία να λέει: «κοινή μοίρα όσων οι γνώσεις προηγούνται της εποχής τους. Ποτέ σε καμιά περίοδο της ιστορίας, κανέναν επιστήμονα ή φιλόσοφο δεν αποδέχθηκαν η κοινή γνώμη και το κατεστημένο εύκολα. Δεν θα απογοητευθώ, ο χρόνος θα φέρει τη στιγμή που οι γνώσεις αυτές θα είναι χρήσιμες και αναγκαστικά θα χρησιμοποιηθούν ακόμη κι από αυτούς που κάποτε τις πολεμούσαν». Και μπορεί οι εργασίες στην άλγεβρα και την τριγωνομετρία και κυρίως η μελέτη της για τις κωνικές τομές να ανακαλύφθηκαν εκ νέου και να αξιοποιήθηκαν από το κίνημα του διαφωτισμού, ωστόσο σήμερα σε μια εποχή που η θρησκευτική μισαλλοδοξία εξακολουθεί να θέτει εμπόδια στην ελευθερία της σκέψης και να τροφοδοτεί αδιέξοδες συγκρούσεις, η Υπατία, ως παράδειγμα θάρρους και ακεραιότητας και ως φορέας του μηνύματος ότι η γνώση αποτελεί τον ασφαλέστερο δρόμο προς την ελευθερία, παραμένει επίκαιρη όσο ποτέ. Και ο Δημήτρης Βαρβαρήγος μας χαρίζει ένα πολύτιμο εργαλείο για να την προσεγγίσουμε και να την ερμηνεύσουμε.

Από τον Απόστολο Τριφύλλη, καθηγητή φιλόλογο στο πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου.

Χαιρετισμός από τον συγγραφέα στο τέλος της εκδήλωσης

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ 06-11-2006

Είμαι βαθύτατα συγκινημένος που βρίσκομαι στην κοιτίδα του παγκόσμιου πνεύματος την Αλεξανδρινή βιβλιοθήκη της Αιγύπτου και μιλάω για μια γυναίκα που η προσωπικότητα της έμεινε ανέπαφη στην άβυσσο των αιώνων και όπως στην αρχαία ελληνική γιορτή των ανθεστηρίων, την Ημέρα των ψυχών, όπου νεκροί και ζωντανοί συνυπήρχαν, έτσι και τώρα βρίσκεται και η Υπατία ανάμεσα μας να μας εμπνέει το έργο και η περήφανη στάση της.

Ήταν μεγάλη πρόκληση για μένα να γράψω αυτό το βιβλίο. Όταν το έγραφα δεν υποψιαζόμουνα πως θα σήμαινε, όπως τώρα το θεωρώ έργο ζωής καθώς η εξάχρονη διάρκεια του και η γνωριμία μου με την Υπατία μέσω της ιστορίας ήταν μια συνεχής έκπληξη γεμάτη από ενθουσιασμό και αφοσίωση.

Μα ετούτη η μεγάλη στιγμή, είναι ένας σταθμός που θα μείνει χαραγμένος στην καρδιά μου σαν τον πιο σημαντικό που έχω βιώσει, μέχρι σήμερα, στη συγγραφική μου πορεία.

Κι αυτό γιατί η παρουσίαση του βιβλίου τελείται, εν μέσω μιας συσσωρευμένης όσο και διάχυτης μεταφυσικής αύρας 16 αιώνων, στα μέρη που έζησε και έδρασε η Υπατία, αλλά και γιατί βρίσκομαι στην Αίγυπτο σε μια μυθική γη, παρόμοια με τη δική μου την Ελλάδα, που ακροβατεί ανάμεσα στο όνειρο και τη πραγματικότητα της ιστορίας.

Μια χώρα με πλούσιο αρχαίο πολιτισμό, που μοίρασε τη λάμψη του πνεύματος και του πολιτισμού της στην ανθρωπότητα. Κι έναν λαό προικισμένο από θεού χέρι με εσωτερική μυστική γνώση φιλόξενο, γελαστό και καλοπροαίρετο.

Είναι μεγάλη τιμή για μένα που βρίσκομαι σε αυτή την όμορφη χώρα και συγκεκριμένα στο Δέλτα της Ιστορίας, την Αλεξάνδρεια, την πόλη του Μεγάλου Αλέξανδρου, της Υπατίας και του Καβάφη.
Συνδετικοί κρίκοι με μια πόλη, με λαμπρή παρακαταθήκη αισθητικής και πολιτισμού, που πλέον τολμώ να εκφράσω χωρίς υπερφίαλο αίσθημα, πως την αισθάνομαι και δική μου.
Πρόκειται για μια γοητευτική αίσθηση που όλο θα μεγαλώνει και θα μ’ ακολουθεί πάντα σε κάθε μου βήμα.

Να εκφράσω τις βαθύτατες ευχαριστίες μου στους υπεύθυνους της Αλεξανδρινής βιβλιοθήκης για τα φιλόξενα αισθήματα τους. Από την πρώτη στιγμή του καλέσματος τους γέμισα με την απόλυτη αίσθηση του οικείου.
Στους εξαίρετους ομιλητές κο Απόστολο Τριφύλλη φιλόλογο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Βελιγραδίου, ο οποίος ταξίδεψε από απ’ το Βελιγράδι προκειμένου να μιλήσει για το βιβλίο, τον Λιβανέζο συγγραφέα κο Albert Αbou Cassem
και τη συγγραφέα και κριτικό λογοτεχνίας κα Ελένη Γκίκα που η πίστη της στο βιβλίο μου και στη φιλία μας την κάνουν να με ακολουθεί παντού και να με στηρίζει.
Για να υπερτονιστούν, άφησα τελευταίες τις ευχαριστίες μου στον πρόεδρο του ελληνικού ιδρύματος πολιτισμού κύριο Βασίλη Φιλιππάτο, διότι η αμέριστη συμπαράσταση του και η άψογη συμπεριφορά του ήταν υπέρ του δέοντος φιλική.

Ευχαριστώ τις καλές φίλες και καλούς φίλους κυρίες Παναγιωτοπούλου Λίτσα συγγραφέα, Θεοφίλου Ελένη, Κολοβιστέα Σταυρούλα πλούσιες σε αισθήματα, Ιωάννα Παλούμπα Τζώρτζου και Τζώρτζο Γρηγόρη αρχιτέκτονες και τον συγγραφέα Χαλιακόπουλο Γρηγόρη που ήρθαν από την Αθήνα να μοιραστούν μαζί μου ετούτες τις όμορφες στιγμές. Όλους εσάς που βρεθήκατε απόψε εδώ να με τιμήσετε με την παρουσία σας.

Αύριο αναχωρούμε και θλίβομαι από το γεγονός και από την επαλήθευση των στίχων του Αλεξανδρινού Καβάφη:
«Και αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις».
Όμως εγώ εύχομαι στο μέλλον να καταφέρουμε να ξανασυναντηθούμε.
Μέχρι τότε ας είμαστε όλοι καλά.

Δημήτρης Βαρβαρήγος

Υπατία

2007-11-03T14:16:00.000-07:00

Υπατία
Δημήτρης Βαρβαρήγος :

Μέσα στη νύχτα όπου η σιωπή έχει φωνή εγώ καταφέρνω να βρίσκω εκείνη τη γαλήνη που χρειάζεται …

Συνέντευξη που πήρε ο Μπάμπης Δερμιτζάκης από τον Δημήτρη Βαρβαρήγο.

- Δημήτρη, το βιβλίο σου με θέμα την Υπατία, είχε μεγάλη απήχηση. Πριν μας πεις τι ήταν αυτό που σε παρώθησε να γράψεις αυτό το βιβλίο, πες μας δυο λόγια γι' αυτήν, για τους αναγνώστες που αγνοούν την τραγική ιστορία της. Κι εγώ συμπτωματικά έμαθα γι' αυτήν, πριν χρόνια, όταν μια φίλη μου άνοιξε εκδοτικό οίκο με αυτό το όνομα.
Δυστυχώς δεν είναι διαδεδομένη η ιστορία και ο βίος αυτής της σημαντικής γυναίκας για ευνόητους λόγους… η θρησκεία. Λοιπόν η Υπατία υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες γυναικείες μορφές που έζησε τον 4ο - 5ο αιώνα μ.Χ. και δίδασκε όπου μπορούσε, στο πανεπιστήμιο, στη βιβλιοθήκη, στους δρόμους, μαθηματικά, αστρονομία και πλατωνική φιλοσοφία. Εποχή σκοταδισμού και θρησκευτικού φανατισμού όπου οι επιστήμες θεωρούνταν μαγγανείες. Φαντάσου λοιπόν εκείνη την περίοδο μια γυναίκα να προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό τον ελληνικό ιδεαλισμό με το αστείρευτο πνεύμα του. Της έλαχε να είναι η τελευταία εκπρόσωπος του φθίνοντος ελληνικού πολιτισμού. Η εκκλησία αναλαμβάνει να παίξει σημαντικό ρόλο στη πολιτική της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Εποχή έξαρσης και άγριου θρησκευτικού φανατισμού. Ομάδες κρούσης ορμητικών χριστιανών ξεκινούν καταστροφές παγανιστικών ναών, διωγμούς εθνικών και εβραίων. Το όραμα του Κύριλλου για μια συμπαγή θρησκεία βρίσκει εμπόδιο και στην Υπατία. Την κατηγορεί ως ειδωλολάτρισσα και την κατάλληλη χρονική στιγμή οι παραβολάνοι την σύρουν μέσα στην εκκλησία και τη διαμελίζουν με αχιβάδες. Οι αχιβάδες ήσαν θαλασσινά όστρακα λειασμένα και κοφτερά σαν ξυράφια. Τα χρησιμοποιούσαν συνήθως στα βυρσοδεψία αλλά και ο λαός για πολλές άλλες χρήσεις. Μετά το θάνατο της Υπατίας ακολούθησε η φυγή πολλών λογίων και η αρχή του τέλους της Αλεξάνδρειας ως σημαντικού κέντρου μάθησης. Είναι βλέπεις η μοίρα των πρωτοπόρων, των μεγάλων φυσιογνωμιών να μην τους αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι τη στιγμή που ζουν γιατί δεν έχουν φτάσει στο βαθμό της δικής τους εξέλιξης. Προσωπικά αισθάνομαι πολύ περήφανος καθώς κατέχω την πρωτιά ως έλληνας συγγραφέας που αναφέρθηκε με τρόπο αναλυτικό για την Υπατία.

- Φαντάζομαι ότι πριν αρχίσεις να γράφεις θα χρησιμοποίησες ιστορικές πηγές. Μπορείς να μας πεις ποιες χρησιμοποίησες;
Έναν ολόκληρο χρόνο τον διέθεσα, με μεγάλη ευχαρίστηση, να πηγαίνω στην εθνική βιβλιοθήκη και να ψάχνω πηγές για την Υπατία και να βρεθώ κοντά στην εποχή που έζησε και μεγαλούργησε. Με πικρία αναφέρω πως οι αναφορές γύρω απ' τ' όνομα της είναι λιγοστές σαν κάποιες ενοχές θέλουν να αποκρύψουν αυτή την τόσο σημαντική πρωτοπόρο γυναίκα και τον άδικο και σκληρό θάνατο της. Οι ουσιαστικές πηγές ήταν από τις συνοπτικές αναφορές στις εγκυκλοπαίδειες, από τον ιστορικό του 5ου αιώνα Σωκράτη το σχολαστικό, το λεξικό του Σουίδα κι όχι από κάποια ιστορικά αναλυτικά συγγράμματα.

- Πόσο καιρό σου πήρε να γράψεις το μυθιστόρημα;
Πραγματικά ήταν μια πολυετής προσπάθεια η καταγραφή ετούτου του βιβλίου. Έξι χρόνια κράτησε το γράψιμο, ενάμιση χρόνο οι διορθώσεις κι ενάμιση χρόνο η αναμονή μέχρι να εκδοθεί. Ένα έργο ζωής, αλλά όσο πιο δύσκολο ήταν το εγχείρημα τόσο περισσότερο ζούσα μέσα σε ένα γλυκό όνειρο που εξιτάριζε τη φαντασία και την ανάγκη μου να το τελειώσω. Μακάρι και τώρα να εμπνεόμουν με κάποια παρόμοια μεγάλη προσωπικότητα σαν της Υπατίας και να ασχολιόμουν για τα επόμενα δέκα χρόνια της ζωής μου μαζί της.

- Πώς το έγραφες; Με το πρωινό ξύπνημα ή μέσα στη νύχτα; Γενικά πως συνηθίζεις να γράφεις;
Το σκοτάδι, για μένα τουλάχιστον, είναι από τους καλύτερους συμμάχους για τη δημιουργία. Μέσα στη νύχτα όπου η σιωπή έχει φωνή εγώ καταφέρνω να βρίσκω εκείνη τη γαλήνη που χρειάζεται η σκέψη και η φαντασία για να οργανωθούν και ν' αποδώσουν δημιουργικά. Τα πρωινά διαβάζω και συλλέγω πληροφορίες ανάλογες κάθε φορά με το θέμα του εκάστοτε βιβλίου. Τα βράδια, όπως είναι φυσικό, γράφω.

- Εδώ θα σου κάνω μια παρατήρηση σαν βιβλιοκριτικός. Ενώ αναφέρεσαι σύντομα στα ιστορικά πρόσωπα σε επίμετρο στο βιβλίο σου, δεν γράφεις τίποτα για τους παραβολάνους. Βέβαια από τα συμφραζόμενα καταλαβαίνει κανείς τι ήσαν. Μήπως όμως θα μπορούσες να μας πεις τώρα δυο λόγια γι' αυτούς;
Συμβαίνει μέσα σε πεντακόσιες σελίδες να ξεφύγουν μερικές λεπτομέρειες, ευτυχώς μικρές, άλλωστε το βιβλίο είναι μυθιστορία και δεν ήθελα να βάλω παραπομπές κι επεξηγήσεις που θα διαφοροποιούσαν τη δομή του. Όμως στις “σημειώσεις του συγγραφέα” σελίδα 519 το έχω καταγραμμένο. Λοιπόν οι δολοφόνοι της Υπατίας ήταν οι παραβολάνοι, φανατικοί οπαδοί της εκκλησίας και ομάδα κρούσης του Κύριλλου. Πεντακόσιοι περίπου μοναχοί φερμένοι από μονές κι από ειρκτές της Νιτρίας, όπου με υποκινητή τον κλήρο, ασκούσαν επιθετική στάση, κατέστρεφαν αρχαιοελληνικούς ναούς, εκφόβιζαν κι αντιμάχονταν όσους θεωρούσαν αντιθέτους. Έτσι και με την εθνική Υπατία που τη θεώρησαν παγανίστρια λόγω των μαθηματικών κι αστρονομίας και τροχοπέδη στην ανάπτυξη του χριστιανισμού, την έσυραν μέσα στο καισάριο, στη χριστιανική εκκλησία και τη διαμέλισαν με αχιβάδες.

- Διαβάζοντας το μυθιστόρημά σου συνειδητοποίησα για πρώτη φορά ότι ο χριστιανικός φονταμενταλισμός ήταν τρισχειρότερος από τον μουσουλμανικό. Η διαφορά βρίσκεται στο ότι ο πρώτος ανήκει στην ιστορία ενώ ο δεύτερος είναι εφιαλτικά παρών. Γράφοντας το βιβλίο σκεφτόσουν καθόλου την αναλογία;
Η προσπάθεια μου να ξαναζωντανέψω εκείνη τη σκοτεινή εποχή μ' έκανε να κοιτάξω κατάματα την ιστορία και περισσότερο αντικειμενικά απ' όσο εν πολλοίς συμβαίνει να είναι καταγραμμένη. Κάθε μέρα όλο και περισσότερο βρισκόμουν αντιμέτωπος σχεδόν με το σύνολο των ιδεών και απόψεων μου περί θρησκευτικών θεωριών και πεποιθήσεων. Και κάθε μέρα μου έρχονταν στο μυαλό τα λόγια του Πλάτωνα που είπε: “Δώσε στο παιδί να πιστέψει ένα θεό για να χάσει την αθωότητα του”. Οι θρησκείες είναι σε ανθρώπινα χέρια και ανάλογα με τις πεποιθήσεις και τα πιστεύω τους ασκούν εξουσία μέσα από αυτήν. Ο δογματισμός σε κάθε του έκφραση είναι αρνητικό στοιχείο ανεξάρτητα αν λέγεται χριστιανισμός ή μουσουλμανισμός. Μεγάλη συζήτηση, πώς να μιλήσεις για πράγματα που μπορούν να περιοριστούν με τη λογική μέσω της γνώσης κι όχι ακουμπισμένα τυφλά σε μία θρησκεία. Απλά λυπάμαι όσους πιστεύουν με δογματικό τρόπο και στο όνομα του θεού τους είναι ικανοί να σκοτώσουν τον συνάνθρωπό τους. Μακριά από μένα.

- Για πες μας και δυο λόγια για την Αλεξάνδρεια, για την εκεί παρουσίαση του βιβλίου σου. Πως ήταν το ταξίδι, ποια η υποδοχή;
Στην Ελλάδα, η υποστήριξη της εξαγωγής πνεύματος μέσα από τη λογοτεχνία αφορά λίγους και ειδικά τους ίδιους και τους ίδιους συγγραφείς, ονόματα τυποποιημένα που υποστηρίζονται πάντοτε από τους μηχανισμούς δημοσιότητας. Αλλά ούτε και το ΕΚΕΒΙ με βοήθησε σε τίποτα. Μόνος χάρηκα την επιτυχία, αποστασιοποιημένος από τον κόσμο του βιβλίου. Ευτυχώς που πίστεψε το έργο μου ο διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, ο κύριος Φιλιππάτος Βασίλης και όχι απλά με προσκάλεσε αλλά ανέλαβε να φέρει σε πέρας όλη τη παρουσίαση. Για πρώτη φορά άνοιξε η κεντρική αίθουσα μέσα στην αλεξανδρινή βιβλιοθήκη κι όχι στο συνεδριακό κέντρο έξω από αυτήν, και αυτό οφείλεται στο όνομα της Υπατίας, για να τιμήσουν με απόλυτο τρόπο αυτή την εξαίρετη προσωπικότητα. Με δυο φράσεις θα έλεγα πως έζησα την απόλυτη φιλοξενία από φορείς και ανθρώπους της εκεί παροικίας. Συγκινητική η παρουσία φίλων που με ακολούθησαν μέχρι εκεί καθώς και οι ομιλητές που ανέλυσαν το έργο μου. Γενικά ήταν μια όμορφη στιγμή στη συγγραφική μου πορεία που θα μείνει βαθιά χαραγμένη στην καρδιά μου.

- Να σταματήσουμε εδώ, ή θα μας πεις και δυο λόγια για το καινούριο σου βιβλίο;
Σ' ευχαριστώ που μου δίνεις την ευκαιρία να μιλήσω και γι αυτό το βιβλίο. Είναι ένα διαφορετικό είδος και στο θέμα και στη γραφή συγκριτικά με αυτό της Υπατίας. «Το υστερόγραφο μιας συγνώμης» είναι ο τίτλος και είναι μια ιστορία σκληρή κι απρόβλεπτη, καθώς αγγίζει μια από τις ομορφότερες σχέσεις στη ζωή του ανθρώπου. Θέμα του το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, στο οποίο ο αναγνώστης υποθέτω πως θα παρακολουθήσει την ψυχική πάλη και υπέρβαση των ηρώων. Είναι ένα κείμενο ρεαλιστικό όπου θα ασκήσει ίσως σε κάποιους αναγνώστες άμεση επίδραση και θα τους υποβάλλει σε θετική ή αρνητική κριτική.

- Σε ευχαριστούμε για το χρόνο που μας αφιέρωσες, και εύχομαι να βρει και το καινούριο σου βιβλίο την απήχηση που είχε η Υπατία.
Κι εγώ, σ' ευχαριστώ πολύ και το εύχομαι

Μπάμπης Δερμιτζάκης
για το lexima.gr

Για το βιβλίο ΥΠΑΤΙΑ από την Βασιλική Καλαχάνη

2007-10-20T12:52:00.000-07:00

Κύριε Δημήτρη Βαρβαρήγο σε χαιρετώ.

Σου γράφω μεσ’ την καρδιά του καλοκαιριού, γιατί βρήκα την ευκαιρία πλέον να ολοκληρώσω το διάβασμα του έργου σου ¨Υπατία¨.
Στην αρχή τρόμαξα λίγο γιατί ο όγκος του βιβλίου ήταν πολύ απαιτητικός για μένα.

Πως θα τα καταφέρω; είπα. Και τι να περιέχει το βιβλίο; Η ιστορική μυθιστοριογραφία, μάλλον δεν τα λέω καλά, η αντικειμενικότητα της ιστορίας, με το φανταστικό πλάσιμο του νου, πρέπει να στηθούν στην αρχιτεκτονική, χρυσή τους τομή.
Ο μύθος με την πραγματικότητα σε μια χρυσή αναλογία, το πραγματικό με το πολύ πιθανά λογοτεχνικό, έπρεπε να υψωθεί στην σταθερότητα της ζωής και της εντιμότητας.
Υπηρετείς ένα τρομερά δύσκολο είδος, κύριε Δημήτρη, γιατί εύκολα αποτυχαίνεις… εύκολα αποκλίνεις της πορείας σου. Πως θα ζυγίσεις αυτούς τους δύο κόσμους; Το ορατό και το μη ορατό;
Ο πρώτος ηράκλειος άθλος σου να καταφέρεις το ζύγισμα και μετά το γράψιμο και περισσότερο απ’ όλα η έκφραση κι ερμηνεία της ψυχής! Πρώτα το σπίτι, ο σκελετός του, και μετά η ομορφιά του. Να μη γίνει ανούσιο, βαρετά ιστορικό έργο, ούτε όμως και να υπερβάλλει της φανταστικής του δύναμης, να φτάσει τα όρια του υπερβολικού
ή του ψεύτικου, ενός λανθασμένου κόσμου.
Γιατί αυτό γίνεται με το ιστορικό μυθιστόρημα πολλές φορές, διαστρέβλωση της πραγματικότητας, που ίσως ν’ αρέσει στους ανίδεους, μικρούς νέους, όχι όμως στους
μεγάλους.
Έχω να σου πω μόνο αυτό: ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ!!! Γιατί διέφυγες όλους αυτούς τους κινδύνους, στηρίχθηκες στη σοβαρότητα της προσωπικότητας σου και στην σοβαρότητα του έργου σου: μελέτη, διαρκής έρευνα, ατέρμονη σπουδή!
Όλα ισοστάθμισαν σ’ αυτό το έργο σου, η σύμπραξη της ιστορικής πραγματικότητας με την ανώτερη πνοή της λογοτεχνικής σου δημιουργίας.
Ανώτερο, καλύτερο, αρτιότερο, σοφότερο σε βρίσκω, προς τους κόσμους ενός ενδόμυχου, λεπτού μυστικισμού πάλι, σε βρίσκω.
Είμαι σίγουρη πως έχεις κάνει μαθήματα διαλογισμού. Είμαι σίγουρη πως έχεις διαβάσει πολλές πηγές ετερόδοξης φιλοσοφίας. Μα πως αλλιώς να προχωρήσεις και να ξεχωρίσεις; διαφορετικά δεν γίνεται.
Πολλά ΜΠΡΑΒΟ!!! Για ένα πολύμοχθο, κοπιαστικό, ίσως και πολυετές έργο. Νομίζω πως, εν τέλει, ξεπέρασες και τον ίδιο τον εαυτό σου. Μάλλον το αποτέλεσμα εξέπληξε κι εσένα τον ίδιο για το τι μπορεί να καταφέρει η σπουδή σε συνδυασμό με τη σύλληψη κι αφήγηση της πολύ λεπτής προσωπικής λογοτεχνικής ροής.
Τα λογοτεχνικά σου εδάφια, διάσπαρτα στο βιβλίο που είναι καταπληκτικά και μυστηριακά. Φαίνεσαι ποιητής και συγγραφέας στην πορεία του έργου σου.
Κατέκτησες πολλές κορυφές, δίχως άλλο, δίχως καμία αμφιβολία… και δίνοντας έτσι με τόσο σεβάσμιο τρόπο ένα τραγικό ντοκουμέντο της ιστορίας μας, μια κορυφαία ηρωίδα της νεοπλατωνικής σκέψης εκεί στον φανατισμένο κόσμο της εξουσιαστικής, χριστιανικής αυτοκρατορίας στο νεοσυσταθέν βυζάντιο του απολυταρχικού δόγματος και της θρησκευτικής απόλυτης μοναρχίας. Ο κόσμος των ειδώλων έπρεπε να καταστραφεί!!! Ποιος όμως άκουγε την ανώτερη αρμονία των σφαιρών της λογικής και της ανεξιθρησκίας; Ποιος το άκουγε μεσ’ τον φρεσκοδομημένο μεσαίωνα;
Πολύ με συγκίνησες, καλέ μου Δημήτρη!!! έξοχος κι εξαίσιος σε όλα σου τα σημεία. Λιτός, αφαιρετικός κι ακριβής στα πολλά σου καλοδουλεμένα μικρά κεφάλαια που στήριξαν σαν κολόνες το έργο σου. Κι ελεύθερος στη λογοτεχνική σου πνοή. Μπράβο σου!!! Μπράβο σου!!! Μπράβο σου!!! Άφησες σημαντικό λογοτεχνικό έργο, ιερή παρακαταθήκη στη μνήμη των νεότερων ελλήνων. Θα μου επιτρέψεις μόνο να συμπληρώσω κάτι, στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου σου, το πώς τελειώνει… «Κατόπιν έπιασε με απόγνωση το πρόσωπό του και στην αφή, ανάμεσα στα φρύδια ένιωσε πως οι οπλές του χρόνου του είχαν χαράξει μια βαθιά ρυτίδα…». {όχι βαθιά ρυτίδα, αλλά ένα βαθύ σταυρό…}, ταιριάζει ο χριστιανικός σταυρός εδώ στις τραγικές αλληλοσυγκρουόμενες πράξεις των ανθρώπων που δημιουργούν στην ψυχή ενός ανθρώπου, την ύστατη οδύνη…
Πιστεύω πως καλύψατε πάρα πολύ τους αναγνώστες φέρνοντας πάλι, στο φως, θέσεις κι αξιώματα της αρχαίας ελληνικής σκέψης και φιλοσοφίας.
Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου είναι γεμάτο μύρο!!!
Δεν υπάρχουν λόγια, μόνο συγκίνηση…
Να μη σε κουράζω άλλο καλέ μου Δημήτρη, χαίρομαι πολύ για σένα, μόχθησες πολύ και κατέκτησες τους στόχους σου.
Σου εύχομαι ένα καλό, όμορφο και δημιουργικό καλοκαίρι κοντά στην όμορφη οικογένεια σου!!!

Με τιμή Βασιλική Καλαχάνη.

Παρουσίαση του βιβλίου Υπατία στη 4η διεθνή έκθεση Θεσσάλονικης

2007-07-08T01:22:00.000-07:00

Στην 4η διεθνή έκθεση της Θεσσαλονίκης παρουσιάστηκε το ιστορικό βιβλίο Υπατία του Δημήτρη Βαρβαρήγου, από τις εκδόσεις Άγκυρα.

Για το βιβλίο μίλησαν,
η Elena Lazar, Πρέσβειρα Ελληνισμού - διευθύντρια του εκδοτικού οίκου “Ομόνοια και
η Ελένη Καρασαββίδου, πολιτισμική κοινωνιολόγος – λογοτέχνης.
Μετά το πέρας των ομιλιών ο συγγραφέας μίλησε με το κοινό αντάλλαξε απόψεις και απάντησε σε ερωτήσεις.

Πρόσκληση:
Οι εκδόσεις "Άγκυρα" σας προσκαλούν στη 4η διεθνή έκθεση Θεσσαλονίκης το Σάββατο 19 Μαίου 2007 από τις 15:30 έως τις 16:30 στην αίθουσα Νίκος Καζαντζάκης, Νο 13, στην παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Βαρβαρήγου "Υπατία".

Υπατία του Δημήτρη Βαρβαρήγου
Συνήθως για να έχουμε μια στρογγυλή άποψη για ένα συγγραφέα, πρέπει να διαβάσουμε τουλάχιστον δυο-τρια βιβλία του. Πρέπει επίσης να ρίξουμε μια ματιά σε δυο-τρεις βιβλιοκρισίες, να δούμε τα σχόλια των κριτικών στους οποίους έχουμε εμπιστοσύνη, πρέπει να ανταλλάξουμε απόψεις με τους φίλους μας που διάβασαν τα ίδια βιβλία. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όταν φθάνει να διαβάσεις ένα βιβλίο για να αγαπήσεις αμέσως και το έργο και τον συγγραφέα του και να μην σου χρειάζεται τίποτε παραπάνω. Μια τέτοια σπάνια περίπτωση έτυχε να ζήσω κι’εγώ.
Από την λογοτεχνική δημιουργία του Δημήτρη Βαρβαρήγου έχω διαβάσει μόνον ένα βιβλίο – αυτό που παρουσιάζεται σήμερα. Με τον Δημήτρη Βαρβαρήγο έχω από ένα χρόνο και παραπάνω σποραδική αλληλογραφία σε ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Και όμως αυτό το μοναδικό βιβλίο που έχω διαβάσει από το έργο του ήταν γέφυρα για να συνδέσουμε μια πολύ συγκινητική και στενή πνευματική φιλία. Δεν μίλησα ποτέ με τον συγγραφέα για το βιβλίο του – του είπα όλα τα συμβατικά λόγια που τα συνηθίζουμε όλοι σε τέτοιες περιπτώσεις. Πολύ ωραίο, υπέροχο βιβλίο, θαυμάσια έκδοση! Ας είναι καλοτάξιδο! Ωραία λόγια, τα λέμε όλοι συχνά στους φίλους μας, τα δεχονται με πολλή χαρά συγγραφείς, εκδότες ή μεταφραστές. Και όμως έρχεται η στιγμή που πρέπει να αποδείξουμε τα λόγια μας. Τέτοια στιγμή ήρθε σήμερα και για μένα και διαπιστώνω πόσο δύσκολη είναι η αποστολή μου. Αν θα το ήξερα από πριν, δεν θα συμφωνούσα να μιλήσω σήμερα. Η πρόταση του συγγραφέα που γνωρίζω μόνον από ένα βιβλίο και από τα ηλεκτρονικά μηνύματα ήταν μεγάλη έκπληξη και τιμή για μένα, για τούτο και την δέχτηκα αυθόρμητα, χωρίς να σκεφτώ τις δυσκολίες. Και να που από μια εβδομάδα έχω μπροστά μου το βιβλίο (το ξαναδιάβασα), να γράψω μια σελίδα με τις άποψείς μου έγινε προτεραιότητα κάθε μέρας, πράγμα που αποδείχτηκε αδύνατο.
Πως να ξεκινήσω? Με ποιά επιχειρήματα? Πως θα αποδείξω στους Ελληνες αναγνώστες, που έχουν στη διάθεσή τους τόσα και τόσα έργα που μπορούμε, όπως είναι μαζεμένα τώρα στην Εκθεση βιβλίου, να τα θαυμάσουμε και να μην ξέρουμε τι να διαλέξουμε, οτι την Υπατία του Βαρβαρήγου τη θεωρώ αλληθινό αριστουργηματικό δείγμα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας? Επειδή είμαι σίγουρη οτι δεν θα είμαι ικανή να απαριθμώ εδώ τα κύρια επιχηρήματα – και σας βεβαιώνω οτι είναι πολλά - , θα προσπαθήσω να μιλήσω γιατί θα ήθελα να μεταφράσω και να εκδόσω αυτό το βιβλίο στη ρουμανική γλώσσα.
Εχουμε μπροστά μας ένα κατ’εξοχήν ιστορικό μυθιστόρημα. Στη πρώτη ματιά φαίνεται ένα κλασικό, παραδοσιακό ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά δεν είναι μόνον έτσι. Μαγευτική διήγηση, κλασικού τύπου, αλλά με πολλά, επινοητικά τεχνάσματα της μοντέρνας πεζογραφικής τέχνης. Δεν είναι όμως μόνον ο τρόπος , πολύ γρήγορος – με την ταχύτητα της εποχής μας, διήγησης που μας σαγηνέυει, (γοητεύει), είναι και η ουσία και τα γεγονότα της διήγησης. Και τα γεγονότα αυτά, τα περισσότερα θλιβερά, μας έρχονται από μια από τις πιο ταλαιπωρημένες εποχές της παγκόσμιας ιστορίας. Η Αλεξάνδρια του 4ου-5ου αιώνα μ.Χρ., όπως μας την περιγράφει έξοχα ο συγγραφέας είναι μια πολιτεία που μας γοητεύει και μας τρομάζει ταυτόχρονα. Αλλά, πλην από την διήγηση και την ιστορική εικόνα που μας την ξαναζωντανεύει ο Δημήτρης, είναι η ηρωίδα του έργου που θα μείνει, αναμφίβολα, ένα από τα πιο αξιομνημονεύματα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας. Την Υπατία την ξέρουμε όλοι, λίγο-πολύ, από το σχολείο και από τα ψυχρά άρθρα των εγκυκλοπαιδιών. Την Υπατία του Δημήτρη Βαρβαρήγου όμως θα την αγαπήσουμε αμέσως, χωρίς επφυλάξεις, θα παρακολουθήσουμε με την ψυχή στο στόμα τον αγώνα της, θα υποφέρουμε και μερικοί ίσως θα δακρύσουμε για το τραγικό της τέλος. Η Υπατία αποτελεί υπόδειγμα για όλους που αγαπάνε τα ιδανικά τους και θέλουν και παλεύουν και να θυσιάζουν όλα για την πραγματοποίησή τους. Σε όλα αυτά θα έπρεπε να προσθέσω και το επιχείρημα της εποχής που ζωγραφίζεται στο βιβλίο. Για τη ρουμανική κοινωνία, που έζησε πρόσφατα της ταλαιπωρίες της εποχής μετάβασης από ένα κοινωνικό σύστημα σε άλλο, τέτοιο βιβλίο είναι ο ιδανικός καθρέφτης στον οποίο θα αναγνώρισει πολλές από τις πτυχές της ζωής της των τελευταίων χρονών.
Αυτοί είναι οι κύριοι λόγοι που με καθοδήγησαν να επιλέξω αυτό το βιβλίο για μετάφραση και έκδοση στα ρουμανικά. Εύχομαι να ταξιδεύει και στην πατρίδα μου με την ίδια επιτυχία που ταξίδεψε και θα ταξιδέψει στην πατρίδα του συγγραφέα.

Βουκουρέστι, 16 Μαίου

Ελένα Λάζαρ

το ελληνικό περίπτερο των εκδόεσεων

΅Άγκυρα΅

και το ρουμανικό

΅Ομόνοια΅

Εισήγηση της Ελένης Καρασαββίδου

Υπάρχει ένας παλιός, Κέλτικος μύθος, που λέει πως το παιδί είναι ένας τρελός που παίζοντας θα γίνει μια μέρα βασιλιάς. Κι ας υποθέσουμε, για το επόμενο 20λεπτο, ότι αυτός ο μύθος κι η προφητεία για το χαμένο μα επανακερδισμένο βασίλειο που κυοφορεί, περιγράφει την ιστορία του κόσμου σε δυο γραμμές. Κι ας αναζητήσουμε τα παιδιά που τολμούν και παίζουν, κι ας τα συμβολοποιήσουμε όλα σε ένα κορίτσι, ή σε μία γυναίκα. Κι ας αποτίσουμε φόρο τιμής σ αυτούς κι αυτές που τολμούν να εμμένουν στην τόλμη του παιχνιδιού, αναζητώντας το βασίλειο για όλους μας, κι όχι σ αυτούς που αναζητούν τον παράδεισο μέσα από την εκάστοτε αρεστή συμπεριφορά. Κυρίες και κύριοι, με δυο λόγια, αυτό ακριβώς κάνει στο ήδη επιτυχημένο του μυθιστόρημα ο Δημήτρης Βαρβαρήγος. Συνδέοντας την διήγηση όχι με τη μεταφυσική, αλλά με την φιλοσοφία, γατί αυτό ήταν η ελληνική σύλληψη του κόσμου κάποτε.

Κι όντως, ένας φιλόσοφος με γνώση και των αρχαίων κειμένων, ο Brown , θέλοντας να δώσει κάποτε μια φιλοσοφική διάσταση στην Τέχνη, θεώρησε ότι δεν είναι μια αναζήτηση ή ένα καθρέφτισμα της αληθινής ζωής, αλλά αντίθετα, η πιο πολύπλοκη άρνηση της απώτατης αλήθειας. Της αλήθειας του θανάτου μας . Μια -διαρκώς έκπληκτη με τον εαυτό της- πίστη στην σωματική μας αθανασία. Αυτή η κατασκευή ενός παράλογου για την φυσική τάξη νοήματος, ότι ο άνθρωπος δημιουργώντας μπορεί να επιβιώνει του θανάτου, έκανε την τέχνη το απόλυτο "Οιδιπόδειο προϊόν". Και είναι μέσα από αυτό που η τελευταία βρίσκει την κοινωνικοπολιτική της σημασία. Γινόμενη ένα "ποίημα" που προσπαθεί να ξεπεράσει τον Πατέρα - Θεό λύνοντας "το αίνιγμα" του Δέντρου της Γνώσης (κι άρα της Δημιουργικότητας) που ο ίδιος, σύμβολο κάθε εξουσίας, το ήθελε για την αποκλειστική του κατοχή, προσφέροντας ως εξαγορά την ησυχία και τον πλούτο ενός (απόλυτου εξ ορισμού) παραδείσου. Κι είναι εδώ που ξεκινά η ανθρώπινη περιπέτεια μιας άγαρμπης, αντιφατικής, συχνά χυδαίας, διαρκώς συναρπαστικής, μα αξιοπρεπέστερης όμως από την διαμονή του "φυτού στον Κήπο", ανεξαρτησίας. Περιπέτεια κρυμμένη, μα όχι ξεχασμένη, πίσω από δεκάδες ονόματα (Παράδεισο ή Ιερουσαλήμ, Ιθάκη ή Σοσιαλισμό, Προσωπική Ευτυχία ή Φιλοσοφική Πλήρωση) και τις προσπάθειες εύρεσης τους που βασανίζουν τον άνθρωπο από την εποχή του Μωΰσή και του Οδυσσέα...
Κι αν οι εξουσίες σιγά σιγά ντύθηκαν τον μανδύα του Θείου κάτω από όλα τα χρώματα κι απ' όλες τις σημαίες, κι αν οι πολλοί δεν άντεξαν παρά ν αναζητούν την ησυχία (ή και τον πλούτο) κατακερματισμένων ατομικών ή συλλογικών παραδείσων, γιατί έφεραν μέσα τους τον μόνο τόπο που ήξεραν, αυτόν του απόλυτου, υπήρξαν και μερικοί διαφορετικοί. Κι αν οι πρώτοι στήριζαν και στηρίζουν την όποια εξουσία ή συνήθεια μ αντάλλαγμα την μικρότερη διαδρομή κι άρα την μικρότερη ανησυχία στην θάλασσα του ταξιδιού, υπήρξαν και μερικοί πιο ανήσυχοι, που δεν μπορούσαν παρά να πληρώσουν την πιο μακρινή διαδρομή, αλλά και μέσα απ αυτό, 'συχνά', μέσα από τον θάνατο να νικήσουν τον θάνατο. Σ αυτούς ανήκε κι η Υπατία, ηρωίδα μιας συνταρακτικής ζωής σε μια εποχή ταραγμένη, που ζωντάνεψε μέσα στις σελίδες ενός συναρπαστικού μυθιστορήματος σε μια εποχή κρυφά έντονη μα επιφανειακά πεζή.
Η Υπατία, σάρκινο σύμβολο των γυναικών που κυνηγήθηκαν ανά τους αιώνες γιατί αναζήτησαν το δένδρο της γνώσης που αναφέραμε παραπάνω, την πηγή του άβατου δηλαδή, χαρακώνει ακόμη με τα νύχια της γενναίας απόγνωσης της το πρόσωπο ενός κόσμου που δεν έπαψε στιγμή να σκοτώνει. Να σκοτώνει τους διαφορετικούς.
Κι όμως! Η Υπατία, με εξαίρεση έναν στενό κύκλο αξιόλογων λογίων που κουβαλούν αποξαρχής την κιβωτό Μνήμης της ανθρωπότητας, υπήρξε ξεχασμένη για αιώνες. Ή δήθεν ξεχασμένη από έναν κόσμο που κάνει την βασική πολιτική επιλογή να χρησιμοποιεί την λήθη ως διαπραγματευτικό νόμισμα για να εξαγοράζεται η νομιμότητα κι η σταθερότητα ακόμη και των πιο ανάλγητων εξουσιών, κι όχι την μνήμη ως βασικό δικαίωμα των ανθρώπων, σε μια διαδικασία απελευθέρωσης.
Αλλά, παρόλα αυτά, οι απελευθερωτικές προσπάθειες, αρθρωμένες άλλοτε δημιουργικά κι άλλοτε άγαρμπα, δεν σταματούν ποτέ. Κι έτσι η Υπατία ανακαλύφθηκε ξανά εδώ και μερικές δεκαετίες κυρίως μέσα από τα νέα κινήματα κοινωνικής αμφισβήτησης όπως, (ανάμεσα στ άλλα) είναι το φεμινιστικό ή το κίνημα (ή έστω το αίτημα) της ανεξιθρησκείας.
Στην πραγματικότητα αυτό δεν είναι το πρώτο μυθιστόρημα που γράφεται για την Υπατία. Αποτελεί όμως κάτι περισσότερο από αυτό. Είναι το πρώτο πολιτικό μυθιστόρημα που γράφεται για την Υπατία στην χώρα της, στην χώρα μας, στην χώρα του συγγραφέα. Υπενθυμίζοντας, έτσι, μέσα από την Τέχνη της γραφής, ένα επίγραμμα -μεστή καταγγελία για τον καιρό μας, γραμμένο απ τον Λαέρτιο χιλιάδες χρόνια πριν: «Όποιος ξεχωρίζει τον πολιτισμό από τα πολιτικά πράγματα την βαρβαρότητα φέρει».
O Δημήτρης Βαρβαρήγος, ως επιτυχημένος κι αξιόλογος συγγραφέας, ξέρει καλά την τέχνη του κι αποπειράται μια τοιχογραφία εποχής μέσα από μια μυθιστορηματική βιογραφία, τόσο ζωντανή που τα υγρά των ηρώων θα λεγες νοτίζουν τα δάκτυλα αυτών που αγγίζουν τις σελίδες, κι οι σκέψεις τους περνούν στο δέρμα μας μαζί με την αγωνία των τελευταίων τους ημερών. Ο Δημήτρης Βαρβαρήγος όμως, ως πολίτης, δηλαδή ως φιλοσοφικά διακείμενος απέναντι στη δράση άνθρωπος, αποπειράται κάτι παραπάνω. Αποπειράται να αναστήσει και να φέρει κοντά μας μια Υπατία ως οργανικό μέλος μιας συλλογικής βιογραφίας του γένους των ανθρώπων που δεν έπαψε ποτέ να αντιπαλεύει την βαρβαρότητα με το να παράγει ΄΄τις ψυχές εκείνες που πάσχισαν και όσων ακόμη πασχίζουν για την πραγματική ισότητα κι ελευθερία.
Είμαι σίγουρος πως στο τέλος θα νικήσουν κι όλοι εμείς θα επωφεληθούμε.΄΄ αναφέρει ο συγγραφέας μας στη σελίδα 327, στην αρχή του δεύτερου μέρους του βιβλίου. Κι ο ίδιος είναι αποφασισμένος να συνεισφέρει σ αυτό με την τέχνη του. Πως;
Ξεχωρίζοντας, σαν ακριβά πετράδια, φράσεις κλειδιά σε κάθε κεφάλαιο, παρακολουθεί (και παίρνει κι εμάς μαζί του να κάνουμε το ίδιο) ασθμαίνοντας αλλά κι από την απόσταση του κριτή την ίδια στιγμή, τις κινήσεις των ηρώων του, σ ένα ακριβό σκάκι που στήσαν οι θεοί ή οι εξουσίες κι οι ανασφάλειες μέσα στις φλέβες των ανθρώπων στην Αλεξάνδρεια του 4 ου και 5ου μΧ αιώνα. Η αιτιοκρατία του όμως δεν είναι στεγνή. Η φράση δεν είναι καταληκτική, ένας κρίκος είναι περισσότερο σε μια αλυσίδα που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οι σκοποί, τα σχέδια, τα συναισθήματα, ανθρώπων μιας εποχής ταραγμένης, απλώνονται σαν τον καλό καμβά καταλύοντας την απόσταση την ιστορική, κι επιτρέποντας σε κάθε έναν και κάθε μια από μας να ταυτιστεί μαζί τους, ή έστω να τους κατανοήσει, κάτι που είναι πιο σημαντικό. Η γενναία, πολυπρόσοντη, και τραγική Υπατία, ο ρομαντικός μα και εξουσιολάγνος Ορέστης, ο φιλόδοξος και φανατισμένος Κύριλλος, δεν είναι παρά τα βασικά πρόσωπα σ ένα πολύπλοκο μωσαΐκό-δράμα, στο οποίο κι οι δευτερεύοντες ρόλοι, η Φλάνδρα, ο Δυνατός, η Κεμίτ, ο ιππηλάτης, ο Πέτρος κι όλοι οι άλλοι μπορεί να φωτίζονται (όπως είναι φυσικό) λιγότερο, αλλά φωτίζονται με επάρκεια. Κι αυτό δείχνει τέχνη ακριβή, σε μια γραφή που συνδυάζει επαρκείς γνώσεις της πιο ακριβής φιλοσοφίας με στοιχεία γνήσιου ρομαντισμού.
Υπάρχει ένας κίνδυνος εδώ. Να θεωρηθεί, ιδίως από τον αναγνώστη που ναι ημιμαθής κι άρα ναρκισσεύεται εύκολα, η κριτική φιλοσοφία ως αιώνιο εθνοφυλετικό χαρακτηριστικό κι η λέξη έλληνας να νοηθεί με τρόπο όχι απλά διαφορετικό, αλλά εντελώς αντίθετο από αυτό που εννοούσαν οι αρχαίοι. Δηλαδή να εννοηθεί ως ζήτημα καταγωγής κι όχι παιδείας κι άρα στάσης ζωής. Ο συγγραφέας μας φροντίζει ορθόφρονα να υπενθυμίζει την διάσταση αυτή σε διάφορα σημεία . Στην ιστορική του άλλωστε αναφορά, στη σελ. 519, όχι τυχαία την ονομάζει ως την τελευταία ελληνίδα, κι από την άποψη αυτή έχει δίκιο. Κι άρα η ευθύνη ανήκει κατά μεγάλο μέρος στον αναγνώστη, που πάνω από οποιοδήποτε συλλογικό εμείς, που μπορεί εν δυνάμει να καλύπτει τις προσωπικές του ελλείψεις, καλό είναι (κι αποφεύγουμε συνειδητά το πρέπει) να βάζει την προσωπική του αξιοπρέπεια και την κριτική σκέψη.
΄΄Η γνώση, άλλωστε, είναι η ομορφιά της περηφάνιας και της αληθινής ελευθερίας΄΄, θα γράψει σοφά στη σελ. 46 ο Βαρβαρήγος. Και με την φράση αυτή μόλις μας έκανε να ξεφύγουμε από τον ολοκληρωτισμό, γράφοντας για την τελευταία των Πλατωνικών φιλοσόφων. Και πως όχι, όταν μας υπενθυμίζει περισσότερες από μια φορές μες στο βιβλίο τον ορισμό του Πλατωνικού σχετικισμού: ΄΄ Όλων των πραγμάτων μέτρο είναι ο άνθρωπος΄΄. Στον οποίον, άρα, θα πρέπει να προσαρμόζονται οι ιδέες κι όχι το αντίθετο όπως σχεδόν πάντα συμβαίνει από τους ΄΄ακραιφνείς ιδεολόγους και τον ολοκληρωτισμό φέροντες΄΄. Αλλά να προσαρμόζονται οι ιδέες στον άνθρωπο όχι για να αιτιολογούν κάθε πράξη του, μα αντίθετα για να τον κατανοούν πληρέστερα και να τον κάνουν επιτυχέστερα να αναλαμβάνει τις ευθύνες του για κάθε πράξη, δίχως εκπροσώπους και δίχως μεσάζοντες σωτηρίας. Κι ίσως έτσι, μέσα από το άνω θρώσκειν, την στάση ζωής που δεν σκύβει το κεφάλι όχι για να ναρκισσεύεται αλλά για να βλέπει κατάματα τον πολύπλοκο ορίζοντα και τη θέση μας μέσα σ αυτόν, να σηματοδοτούμε την αρχή για να βρούμε την σωτηρία
Και πραγματικά…΄΄Δεν θα προδώσω τις αρχές μου… Δεν θα πάψω να είμαι ελληνίδα! Αυτή η πραγματικότητα δεν έχει σύνορα, είναι παγκόσμια και ανήκει σ όλους. Είναι το οντολογικό στοιχείο της ολότητας που παράγει τα επιμέρους!΄΄ θα γράψει ο Δ. Βαρβαρήγος στη σελ. 280, βάζοντας στο στόμα της ηρωίδας του, της ηρωίδας μας, τον πυρήνα εκείνον που την οδήγησε στον θάνατο, στεκόμενη απέναντι από τα ιερατεία κάθε είδους, γιατί προτίμησε το άγριο κολύμπι στα κύματα, από την ασφάλεια ενός κίβδηλου λιμανιού..
Λιμάνι και θάλασσα. Ταξίδι. Σε τόπο και σε χρόνο. Για να φτάνουν οι ιδέες ως εμάς. Από το λιμάνι της Αλεξάνδρειας, στο λιμάνι της πολύ όμοιας Θεσσαλονίκης. Κι επισκεφθείτε το Αρχαιολογικό Μουσείο, εδώ λίγο πιο κάτω, για να δείτε τα εκθέματα της κοχλάζουσας, παγκοσμιοποιημένης για τα τότε δεδομένα, εποχής του 4 ου αιώνα για να δείτε γιατί… Κι όμως οι ιδέες, και τότε και τώρα, ανακηρύσσονται πειρατικές όταν κινδυνεύουν οι παπαγαλίστικες ρύμες.
΄΄Και τότε και τώρα΄΄. Και κάποιες δεκαετίες πριν: Ήταν λίγα χρόνια πριν την κυριαρχία του ναζισμού όταν… ΄΄ Ανέμοι πάρτε μας μακριά- σ ορίζοντες αλαργινούς!- πνίξτε και κάψτε τους θεούς!-Θεός για μας η Θάλασσα! Θα έγραφε ο Μπ. Μπρεχτ στους Πειρατές.
Κι ο Ελίας Κανέτι, επιζήσας του Άουσβιτς κι άρα γνωρίζοντας καλά τα (μη) όρια του ανθρώπου, προσπαθώντας να περιγράψει κάποτε πως στην άκρη της δυνατότητας για επικράτηση κι ομοιομορφία ελλοχεύει ο «φόνος», έγραψε πως «ο επιβιώσας είναι ο χειρότερος εχθρός του ανθρώπινου γένους. Κι ίσως η καταδίκη του» (1973). Αν ισχύει αυτό τελικά, τότε η ποιητική ουσία στην πιο αυθεντική της μορφή, αυτήν που προσπαθεί να ξεπεράσει σύνορα κι άρα γενοκτονίες κάθε είδους επανεφευρίσκοντας ένα «εμείς» στα μέτρα του ανθρώπου ή ακόμη πλατύτερα της «ύπαρξης», δύσκολα μπορεί να μακροημερεύει…
Η Υπατία δεν μακροημέρευσε. Και πως θα μπορούσε άλλωστε; ΄΄ Ζούμε σ εποχές που άνθρωποι και συνειδήσεις ξεπουλιούνται΄΄ θα γράψει ο Δ. Βαρβαρήγος στη σελ. 37, περιγράφοντας στο τότε, το αιώνιο παρόν, που κι εμείς ζούμε σήμερα.
Κι όμως, το τότε έχει ακόμη πράγματα να πει στο σήμερα. Και θετικά και αρνητικά. Όπως και κάθε πολιτισμός, τότε, και τώρα. Ίσως ο θετικότερος ορισμός της δημοκρατίας να ΄ρχεται λοιπόν μέσα από την σκέψη του Πλάτωνα. Αφού σύμφωνα με τον διφορούμενο μα μεγάλο φιλόσοφο, δημοκρατία είναι το πολίτευμα εκείνο στο οποίο κάθε ερώτηση είναι μία ερώτηση προσωπική, είναι όχι απλά το πολίτευμα μα η στάση ζωής εκείνη όπου κάθε ζήτημα δεν μπορεί παρά ν΄ απευθύνεται στη δική μου συνείδηση και όχι σε κανενός είδους αντιπρόσωπο. Κι άρα θα πρέπει ν απαντιέται από εμένα, από εσένα, μέσα στην δική μας ερημιά. Είναι αυτό σημαντικό; Πολύ!
Γιατί ο Τόμας Μαν, προσπαθώντας να εξηγήσει το είδος του ανθρώπου που, με την επικράτηση του ναζισμού, έκλαιγε όταν άκουγε Μπαχ αλλά γελούσε όταν σκότωνε παιδιά, μίλησε για την πλάνη του γερμανικού αστισμού. Για την πλάνη όσων θεωρούσαν πως το βιοτικό τους επίπεδο (σαν αυτό που απότομα αποκτήσαμε στην ευρωπαϊκή Ελλάδα…) κι η κουλτούρα αρκούν για να γίνουν οι άνθρωποι ανθρώπινοι. Δεν αρκούν δίχως πολιτική συνείδηση, τόνισε. Δεν αρκούν δίχως την συνείδηση του πολίτη. Δηλαδή του ανθρώπου που δεν αποστρέφει τα μάτια στις εξαφανίσεις του γείτονα, που δεν κλείνει τ' αυτιά στις κραυγές του «Άλλου». Αφού θεωρεί ότι κάθε ερώτηση που η πραγματικότητα του θέτει, είναι μία ερώτηση προσωπική. Κάτι που αφορά τον ίδιο όταν κοιτάζεται μονάχος στον καθρέπτη. Όταν, δηλαδή, οφείλει να γεννηθεί, και να γιατί σημαντικός ο Πλατωνικός ορισμός είναι, από την ίδια του την ερημιά…
Η Υπατία ακολούθησε έναν μοναχικό στο βάθος δρόμο. Δεν ήταν τέλεια, δεν ήταν θεά. Ήταν η Άνθρωπος. Και γι αυτό έχει αξία που τόλμησε να μην συμβιβάσει την ελεύθερη σκέψη της στην σκλαβιά του καιρού της. Κι ακριβώς μέσα απ αυτό θα μάθαινε ίσως πως έτσι ολοκληρώνεται η φύση μας, ενάντια σ όλα σχεδόν, αφού ο χειρότερος εχθρός για τους επικρατούντες δεν μπορεί παρά να είναι όχι όσοι απλά γράφουν, παρά όσοι ζουν ποιητικά. Όσοι αναλίσκονται σε μια μάταιη μα ελπιδοφόρα προσπάθεια ν αλλάξουν τον κόσμο. Ανίεροι, και πειρατικοί, πάντα. Και μέσα απ αυτό ιεροί. "Έχω την φωτιά μέσα στα χέρια μου...Θα κάψω ένα βράδυ τον Παρθενώνα για ν αρχίσω να τον χτίζω το πρωί και να μην τον τελειώσω ποτέ..." έγραψε ένας ποιητής, ο Λόρκα, μιλώντας για την ατόφια ποίηση, εκείνο το ιερόσυλο, αρχέγονο ταξίδι δημιουργίας....
Ας ξαναγυρίσουμε στον αρχικό μας μύθο λοιπόν. Κι ας συναντηθούμε, για ένα μόνο λεπτό, με την ρυτίδα εκείνη που χαρακώνει το πρόσωπο του ηττημένου μα ζωντανού Ορέστη, σύμφωνα με τον Βαρβαρήγο στην τελευταία σκηνή. Κι ας ξανασυναντήσουμε την απόλυτη και παντοτινή ανατροπή της. Το παιδί που, παίζοντας σύμφωνα με τον αρχέγονο μύθο μας, θα δικαιωθεί μια μέρα αποκτώντας ένα βασίλειο! Και στη νεκρή μα νικήτρια Υπατία, που, αρνήθηκε να σταματήσει το παιχνίδι και που ακόμη κι όταν το καράβι της βυθιζόταν, ίδια Μπρεχτική ηρωίδα, τραγούδαγε στους ανέμους να την πάρουν μακριά, αφού θεός ήταν γι αυτήν η θάλασσα. Είχε κερδίσει, σε βάθος χρόνου τη σκέψη και την καρδιά της σκεπτόμενης ανθρωπότητας, της πιο κυνηγημένης μειοψηφίας όλους τους αιώνες, κι είχε στ αλήθεια εκλεγεί (γιατί μιλάμε για ελληνική σκέψη) βασίλισσα, εκπληρώνοντας με τον τρόπο της, την αρχέγονη προφητεία.
Σας ευχαριστώ.
Ελένη Καρασαββίδου *

*Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε παιδαγωγική και κατόπιν ΜΜΕ στο ΑΠΘ. Επίσης, με υποτροφία του Παν/μίου του Nottingham "Cultural Studies" (Ma) και παρακολούθησε 2ο μεταπτυχιακό στην Παιδαγωγική Σχολή του ΑΠΘ (Γλωσσική Πολιτιστική Παιδεία). Τιμήθηκε με υποτροφία επίδοσης από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών κι έχει συμμετοχή σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια. Αρκετά άρθρα της δημοσιεύτηκαν σε επιστημονικά κι έγκυρα λογοτεχνικά περιοδικά κι εφημερίδες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είναι μέλος διάφορων κοινωνικών, πολιτιστικών και αθλητικών φορέων, ενώ συμμετέχει έμπρακτα σε πολιτικούς φορείς διεθνώς και σε κοινωνικά κινήματα Είναι υποψήφια διδάκτορας στο ΤΕΠΑΕ του ΑΠΘ. Email: helenkapa@gmail.com

ΩΡΑΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ - ΕΞΥΠΝΑ ΛΟΓΙΑ

2007-06-12T04:55:00.000-07:00

ΕΛΕΝΑ ΛΑΖΑΡ - ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Elena Lazar είναι ιδρυτικό μέλος και αντιπρόεδρος της Ρουμανικής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών, αντιπρόεδρος του ρουμανικού τμήματος της Διεθνούς Εταιρείας “Φίλοι του Νίκου Καζαντζάκη”, μέλος της Ένωσης Ρουμάνων Λογοτεχνών, και διετέλεσε επιμελήτρια-συντάκτρια σε δύο σημαντικούς κρατικούς εκδοτικούς οίκους (1972-1999). Το 2005 βραβεύτηκε με τον τίτλο της Πρέσβειρας του Ελληνισμού από τη Νομαρχία Αθηνών για την προσφορά της στην προβολή του ελληνικού πολιτισμού και κατέχει και το Χρυσό Μετάλλιο της Βεργίνας (Σαλαμίνα, 2006).

Από το 1991, είναι ιδιοκτήτρια και διευθύντρια του εκδοτικού οίκου “Ομόνοια”, ο οποίος εκδίδει αποκλειστικά μεταφράσεις νεοελληνικής λογοτεχνίας. Οι 60 τίτλοι που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις “Ομόνοια” αποτελούν περίπου τα δύο τρίτα από το σύνολο των μεταφράσεων ελληνικής λογοτεχνίας που εκδόθηκαν στη Ρουμανία τα τελευταία 16 χρόνια. Έχει τιμηθεί με τρία Βραβεία για τη μετάφραση, στην Ελλάδα (1994) και στη Ρουμανία (1994, 2003) και είναι υπότροφος του Ιδρύματος Α. Σ. Ωνάσης (ακαδ. έτος 1997-98).

Έχει μεταφράσει 31 βιβλία νεοελληνικής λογοτεχνίας: μυθιστορήματα (Γρ. Ξενόπουλος, Ά. Τερζάκης, Ν. Καζαντζάκης, Τ. Αθανασιάδης, Γ. Σαράντη κ.α.), διηγήματα, δοκίμια, ποίηση (Τα Απαντά του Κ. Π. Καβάφη) και άλλα 6 σε συνεργασία. Είναι συγγραφέας πέντε έργων - Πανόραμα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (1987), δεύτερη έκδοση αναθεωρημένη και επαυξημένη (2001), Πανόραμα της Κυπριακής Λογοτεχνίας (1999), Αριστουργήματα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (2003) και Νεοελληνική Λογοτεχνία στη Ρουμανία 1837-2005 (2005) - ενώ έχει δημοσιεύσει στο ρουμανικό φιλολογικό τύπο πάνω από 80 άρθρα αφιερωμένα στα Ελληνικά Γράμματα.

Η Elena Lazar γεννήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1949, στο Stefanesti-Ilfov της Ρουμανίας. Αποφοίτησε από τη Σχολή Κλασσικών Γλωσσών του Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου (1972).

Η δική μου εκτίμηση…

Πριν πέντε περίπου χρόνια γνώρισα ετούτη τη σημαντική προσωπικότητα των σύγχρονων γραμμάτων, την Έλενα Λάζαρ, μέσω μιας φίλης, της δημοσιογράφου Ελένης Μιχαλογιάννη, που ζει στη Ρουμανία.
Επικοινωνούσαμε μέσω του διαδικτύου ανταλλάσσοντας απόψεις για όλα τα θέματα που απασχολούν τους σημερινούς ανθρώπους που σκέφτονται κι αγωνιούν για τα δύσκολα θέματα των ανθρώπων. Αναπτύξαμε μια φιλία με στοιχεία σεβασμού και τιμιότητας στην ευθύτητα και ειλικρίνεια των λόγων μας.

Η Έλενα Λάζαρ, είναι μια αξιέπαινη γυναικεία προσωπικότητα που προσπαθεί να κρατάει ζωντανό το ελληνικό πνεύμα στη Ρουμανία. Στόχος της ζωής της είναι η ελληνική λογοτεχνία που την υπηρετεί απρόσκοπτα μέσα από τον εκδοτικό της οίκο, Ομόνοια, αλλά και με πολλές εξ ίσου σημαντικές ομιλίες της σε διάφορα μέρη της Ευρώπης.
Ποιο κάτω υπάρχει μια συνέντευξη της Elena LAZĂR, για να καταλάβετε μέσα από τις μικρές και σύντομες απαντήσεις της, την προσωπικότητα της.
Δημήτρης Βαρβαρήγος

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Το βιβλίο είναι ένα βασίλειο απλών πραγμάτων ή μια επίπονη και σοβαρή ιστορία;
Στην πρώτη ματιά, ναι, τα βιβλία, όπως τα βλέπουμε σκορπισμένα, στο σπίτι μας, στους δρόμους, φαίνονται ίσως, γι’ αυτούς που δεν γνωρίζουν τίποτε για το επάγγελμα αυτό, το πιο απλό πράγμα. Στην πραγματικότητα όμως, μόνον εκδότης να μην είσαι...

Δύσκολη η παραγωγή του βιβλίου;
Πίσω από κάθε βιβλίο, ας είναι και το πιο ασήμαντο, κρύβεται ολόκληρη ιστορία. Η παραγωγή του βιβλίου είναι ένα επάγγελμα που προϋποθέτει αγάπη, απόλυτη αφοσίωση και τεράστια ευθύνη.

Διαβάζεται η ελληνική λογοτεχνία στη Ρουμανία;
Ευτυχώς, η απάντηση είναι “ναι, ακόμα διαβάζεται η ελληνική λογοτεχνία
στην Ρουμανία”, παρά τους πολλούς πειρασμούς που πολιορκούν καθημερινά τον παραδοσιακό Ρουμάνο αναγνώστη.

Πόσα ελληνικά βιβλία μεταφράζετε κάθε χρόνο;
Μεταφράζω ένα ή δυο βιβλία το χρόνο. Αυτό εξαρτάται βέβαια από το μήκος του
βιβλίου, τις δυσκολίες που παρουσιάζει.

Πως προσδιορίζεις το πορτρέτο της σύγχρονης τέχνης;
Η ποικιλία μορφών της σύγχρονης τέχνης τρομάζει, θα έλεγα, πως υπάρχει κίνδυνος να χάσουμε τον προσανατολισμό μας σ’ αυτό τον λαβύρινθο.

Ποια η σπουδαιότερη ανθρώπινη αρετή;
Η τιμιότητα.

Τι απεχθάνεσαι στις ανθρώπινες σχέσεις;
Μα φυσικά την έλλειψη τιμιότητας.

Ποια λάθη συγχωρείς;
Δεν είμαι εγώ ο κριτής.

Τι αναζητάς σε μια φιλία;
Την τιμιότητα, την συνέπεια, την εμπιστοσύνη.

Ποιο το κύριο γνώρισμα του χαρακτήρα σου;
Αυτό δεν το ξέρω. Όμως, απ’ όσα λένε οι άλλοι γύρω μου, φαίνεται ότι αυτό είναι η κατανόηση, η προσπάθεια να κρατήσω την ισορροπία και ψυχραιμία μέχρι και σε καταστάσεις αδιέξοδου.

Ποια γεγονότα σε κάνουν να λυπάσαι;
Πολλά. Φθάνει να ανοίξει κανείς την τηλεόραση ή να διαβάσει μια εφημερίδα, και να μάθει τα θλιβερά γεγονότα της ημέρας. Και είναι πολλά, δυστυχώς, κάθε μέρα περισσότερα. Όλα σου δίνουν μια αόριστη γεύση πικρίας που δεν μπορείς να καταπολεμήσεις με τίποτε.

Ποιο είναι το σημαντικότερο ελάττωμά σου;
Ίσως η απόλυτη εμπιστοσύνη που παρέχω στους ανθρώπους, συχνά και όταν αυτοί δεν αξίζουν την εμπιστοσύνη μου.

Το συναίσθημα ή η λογική είναι ισχυρότερη;
Συχνά το συναίσθημα συμπληρώνει και βοηθάει την λογική.

Τι θεωρείς δυστυχία;
Τον θάνατο δεν μπόρεσα ποτέ να το θεωρήσω φυσικό γεγονός. Για τούτο τον θεωρώ δυστυχία.

Σε ποια εποχή θα ήθελες να ζήσεις;
Δεν σκέφτηκα ποτέ σ’ αυτό. Ίσως η εποχή μας είναι η πιο ενδιαφέρουσα.

Ποιο απόφθεγμα έχεις;
Δεν έχω.

Ποιος πολιτισμός επηρεάζει τη δημιουργία σου;
Ο ελληνικός πολιτισμός, βέβαια. Μας δένει μια σταθερή επικοινωνία 32 χρονών μέσω των εκδόσεων Ομόνοια!

Ποια άλλη τέχνη σε συγκινεί;
Η ζωγραφική, η μουσική, ο κινηματογράφος, το θέατρο βέβαια – αγαπάω σχεδόν όλες τις τέχνες αν και δεν έχω χρόνο να απολαύσω τα επιτεύγματά τους.

Ποιους Έλληνες, γενικά από την τέχνη θαυμάζεις;
Τον Θεόφιλο και τον Κόντογλου στη ζωγραφική, τον Θεοδωράκη και Χατζηδάκη στην μουσική. Όσο για την λογοτεχνία, θα μπορούσα να γράψω ολόκληρο βιβλίο για την «ερωτική σχέση» μου με τα Ελληνικά Γράμματα.

Οι στόχοι σου για το μέλλον;
Να συνεχίσω, τουλάχιστον μερικά χρόνια ακόμα. Προσεύχομαι κάθε μέρα στο θεό να μου δώσει υγεία και αντοχή στον δρόμο που άνοιξα με την ίδρυση, το 1991, ενός εκδοτικού οίκου που να καθρεφτίζει πιστά την εικόνα της σημερινής Ελλάδας και του πολιτισμού της.

Elena LAZĂR
1 Izvorul Crişului Str.
Bl. A1, Apt. 36
040891 Bucharest – ROMANIA
v
Phone/Fax: 004021-313.99.34; 210.38.70
Phone: 0722.290.178
Ε-mail: omonia@rdslink.ro, elazar_omonia@yahoo.fr
Web: www.omoniapublisher.ro

Βουκουρέστι, 7 Ιουνίου 2007

ΠΑΥΛΟΣ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ

2007-05-25T05:05:00.000-07:00

Παύλος Σιδηρόπουλος

Τα λουλούδια του αγρού, τα πάντα μεσ’ το χάος, μέσα στη συμπαντική δημιουργία έχουν το καθένα ξεχωριστά απαράμιλλη και μοναδική μορφή.
Ενδεικτικό μιας υπόμνησης, πως η μοναδικότητα ισχύει και με το γένος των όντων. Ο άνθρωπος είναι το μέσον μέσα απ’ το οποίο θα εκφραστεί η προσωπικότητα του ως σημείο επαφής με τον Άλλον.
Σημείο επαφής προερχόμενο απ’ το συντελεσμένο.
Αυτό είναι ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός που αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος είναι μοναδικός, αλλά που μόνο μερικοί κάθε φορά αποκτούν τη συνείδηση της μοναδικότητας τους.
Κάποιοι άνθρωποι είναι φτιαγμένοι από χέρι ανώτερο. Λες πασπαλισμένοι με χρυσόσκονη αστεριών για να λάμπουν στο πέρασμα τους απ’ τη γη, όσο σύντομο κι αν αυτό το ταξίδι τους προκύπτει.
Ένα τέτοιο ταξίδι προέκυψε στον Παύλο Σιδηρόπουλο, αυθεντικό, αληθινό, γεμάτο δράση και αυτογνωσία, γεμάτο ελευθερία, γεμάτο από τη δική του αλήθεια.
Πλήρης απ’ όλα αυτά τα επαναστατικά στοιχεία δεν έμεινε στη ζωή του αγνοών και αγνοούμενος, χαρίζοντας του μια θέση στην αθανασία.

δβ.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Ο Παύλος Σιδηρόπουλος από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που εκπροσώπησε το Ελληνικό ροκ. Ήταν δισέγγονος του Ζορμπά και ανιψιός της Έλλης Αλεξίου. Σε αυτές τις δύο διαφορετικές του ρίζες έβλεπε την αιτία της συνύπαρξης σε αυτόν του rocker και του σκεπτικιστή. Ο Π.Σ. γεννήθηκε το1948 και πέθανε το 1990. Μέχρι τα επτά του χρόνια έζησε στην Θεσσαλονίκη. Ο πατέρας του είχε έρθει από τον Πόντο και κατέληξε στην Αθήνα όπου άνοιξε εργοστάσιο παραγωγής χαρτιού για φωτογραφίες.
Ξεκίνησε την καριέρα του το 1970 από τη Θεσσαλονίκη όπου είχε πάει για σπουδές στο Μαθηματικό. Εκεί γνωρίζει τον Παντελή Δελληγιαννίδη (κιθαρίστα των Olympians) και φτιάχνουν το ντουέτο "Δάμων και Φιντίας". Κυκλοφορούν το 7" "Το ξέσπασμα, Ο κόσμος τους" και συμμετέχουν με δύο κομμάτια στο δίσκο "Ζωντανοί στο Κύτταρο".
Στο Κύτταρο γνωρίζονται και με τα "Μπουρμπούλια" που έπαιζαν με τον Σαββόπουλο. Το ντουέτο ενσωματώνεται με τα "Μπουρμπούλια" και το νέο σχήμα (Π.Σ., φωνή, Παντελής Δελληγιαννίδης,κιθάρα, Νίκος Τσιλογιάννης, ντραμς, Βασίλης Ντάλας, μπάσο) βγάζει ένα 7", το "Ο Ντάμης ο ληστής" λογοκριμένο σε "Ο Ντάμης ο σκληρός". Μαζί είναι από το 1972 έως το 1974.
Με αυτό το σχήμα ο Παύλος Σιδηρόπουλος άρχισε τα πρώτα του πειράματα για να παντρέψει το ροκ με την Ελληνική μουσική. Ο Πάνος Ηλιόπουλος γράφει χαρακτηριστικά στο σημείωμα του δίσκου "Τα μπλουζ του πρίγκιπα":
"όμως αν γυρίσουμε αρκετά χρόνια πίσω θα βρούμε τον Παύλο μαζί με τα "Μπουρμπούλια" να δουλεύουν πάνω σε ένα ROCK με εθνικά στοιχεία. Τζαμαρίσματα - με την πλήρη έννοια του όρου - που έπαιρναν την μορφή μιας πολύ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Ήταν τότε που ο Νίκος στα τύμπανα και ο Βασίλης στο μπάσο κράταγαν ένα τέμπο που όμοιό του δεν ακούστηκε ποτέ ξανά από Ελληνική μπάντα... Ήταν τότε που στην κιθάρα ήταν ο Παντελής... Ήταν τότε που η φωνή του Παύλου ροκάριζε πάνω στις μουσικές μνήμες της Θράκης, της Ηπείρου και της Σμύρνης... Ήταν τότε που ο Παύλος άρχιζε να φανερώνει όχι μόνο την αγάπη του για την Ελληνική μουσική αλλά και την ΑΠΟΨΗ του. Μια άποψη σοβαρή που ποτέ δεν κατάφερε να παρουσιάσει - όπως αυτός οραματιζόταν - στο κοινό του."
Κάτω από αντίξοες συνθήκες (οι αρχές της δικτατορίας τους χαρακτηρίζουν επικίνδυνους και απόβλητους) το σχήμα διαλύεται και τα "Μπουρμπούλια" ακολουθούν τον Διονύση Σαββόπουλο. Κατόπιν συνεργάστηκε με τον Γιάννη Μαρκόπουλο, ως τραγουδιστής, στα έργα του "Οροπέδιο" και "Θεσσαλικός κύκλος".

Το 1976 μαζί με τους αδερφούς Σπυρόπουλους έφτιαξε το γκρουπ "Σπυριδούλα". Με αυτό το σχήμα δημιούργησε τον σημαντικότερο ίσως δίσκο στην περίεργη ιστορία του Ελληνικού rock το "Φλου". Αξίζει πιστεύω να σημειώσουμε πως για τον δίσκο αυτό ο Π.Σ. δεν υπέγραψε συμβόλαιο αλλά ένα "χαρτί" που έγραφε ότι αποποιείται πάσης οικονομικής απαιτήσεως από τον δίσκο. Η "Σπυριδούλα" υπέγραψε συμβόλαιο εκτελεστού με ποσοστό 4% . Το σχήμα διαλύεται αφήνοντας πίσω του έναν ολοκληρωμένο rock ήχο και μια σειρά συναυλιών.
Το 1979 μαζί με Παπαντίνα, Νέστορα, Τζιμόπουλο (παλιά μέλη Μακεδονομάχων, IDOLS κ.α.) φτιάχνει το σχήμα "Εταιρία Καλλιτεχνών" με αγγλικό στίχο. Το σχήμα αυτό δεν κυκλοφορεί δίσκο. Ένα όμως τραγούδι από αυτήν την περίοδο περιλαμβάνεται στον κατοπινό του δίσκο "Zorba the freak" πρόκειται για το τραγούδι "Clown".
Εκείνη την περίοδο κάνει και την πρώτη του εμφάνιση στον κινηματογράφο, πρωταγωνιστώντας στην ταινία του Αντρέα Θωμόπουλου "Ο Ασυμβίβαστος" όπου και ερμηνεύει τα τραγούδια του soundtrack. Τον ίδιο καιρό πρωταγωνιστεί και σε μία ακόμη ταινία του Αντρέα Θωμόπουλου με τίτλο "Αλδεβαράν" και με συμπρωταγωνιστή τον Δημήτρη Πουλικάκο, η οποία προβλήθηκε μόνο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Στην μικρή καριέρα του ως ηθοποιού περιλαμβάνεται και μια τηλεοπτική εμφάνιση στο σήριαλ του Κώστα Φέρρη "Οικογένεια Ζαρντή" που προβλήθηκε στην ΕΡΤ-1.
Η συνεχής αλλαγή συνεργατών σταματάει το 1980 όπου ο Π.Σ. καταλήγει σε ένα σχήμα που με λίγες αλλαγές παίζει μαζί του μέχρι το τέλος, τους "ΑΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΟΥΣ". Μαζί ηχογραφούν μια σειρά σημαντικών δίσκων και με συνεχή παρουσία μέσω ζωντανών εμφανίσεων δημιουργούν τον μύθο ενός πραγματικού Ελληνικού rock συγκροτήματος, μακρυά από ερασιτεχνισμούς και μιμητισμούς. Το 1982 κυκλοφορούν το "Εν λευκώ" με αρκετές αναφορές στην εμπειρία του με την ηρωίνη (γιά άλλη μιά φορά αντιμετωπίζει προβλήματα λογοκρισίας. Με τα τραγούδια "Η" και "Ανταργκράουντ με στρας" για προτροπή στη χρήση ναρκωτικών και "Ύστατη στιγμή" για προσβολή της δημοσίας αιδούς).
Το 1985 κυκλοφορούν το "Zorba the freak" ένα δίσκο μπολιασμένο με το χιούμορ του Δημήτρη Πουλικάκου που έχει κάνει την παραγωγή.
Το 1989 κυκλοφορεί το "Χωρίς μακιγιάζ" που είναι ένας δίσκος ηχογραφημένος ζωντανά στο Μετρό. Τα τραγούδια αυτού του δίσκου το συγκρότημα τα έπαιζε τα προηγούμενα χρόνια στις ζωντανές του εμφανίσεις ( κυρίως στο club "Αν" στα Εξάρχεια μόνιμο στέκι των τελευταίων χρόνων ). Τον δίσκο αυτό χαρακτηρίζουν τα blues κομμάτια που πάνω στις στενές του φόρμες ο Π.Σ. εκφράζεται με τον δικό του τρόπο.
Το καλοκαίρι του 1990 ξαφνικά άρχισε να παραλύει το δεξί του χέρι. Οι γιατροί υπέθεταν πρόβλημα στα αγγεία, αλλά κανείς δεν ήξερε τι ακριβώς είχε. Αυτή η ιστορία τον έκανε ψυχολογικό ράκος. Το φθινόπωρο το συγκρότημα άρχισε τις συνηθισμένες του εμφανίσεις στο Αν. Ο Παύλος άρχισε να εμφανίζεται με το χέρι δεμένο.
Έχοντας αρκετά νέα τραγούδια (τα οποία σταδιακά παρουσίαζαν στο κοινό των συναυλιών) και μερικά παλιά ακυκλοφόρητα σε νέες ενορχηστρώσεις (το συγκρότημα πειραματιζόταν με funk στοιχεία στον ήχο του) άρχισαν να ηχογραφούν το υλικό αυτό, ενώ συγχρόνως είχαν προγραμματίσει σειρά ζωντανών εμφανίσεων για το Δεκέμβριο.
Όμως το απόγευμα της 6ης Δεκεμβρίου ο Παύλος Σιδηρόπουλος πεθαίνει από χρήση ηρωίνης στο πατρικό του σπίτι. Κηδεύεται στον Κόκκινο Μύλο.

ΜΕΤΑΘΑΝΑΤΙΑ ΚΑΡΙΕΡΑ
Τον επόμενο χρόνο οι Απροσάρμοστοι κυκλοφορούν τον δίσκο "Άντε και καλή τύχη μάγκες", όπου ορισμένα τραγούδια είχε προλάβει να τα ηχογραφήσει ο Π.Σ. και τα υπόλοιπα τα ερμήνευαν διάφοροι καλλιτέχνες.

Το 1992 κυκλοφορεί ο δίσκος "Τα μπλουζ του πρίγκιπα". Ο δίσκος αυτός περιέχει πειραματικές ηχογραφήσεις, που γίνανε από το 1979 ως το 1981. Ήταν ο καρπός των προσπαθειών που είχαν ξεκινήσει από το 1972. Εδώ ο Π.Σ. παντρεύει το μπλουζ με το ρεμπέτικο. Ο Πάνος Ηλιόπουλος γράφει στο σημείωμα του δίσκου: "Γύρω στο '81 έχουν γραφτεί 13 τραγούδια που δημιουργήθηκαν στα Νέα Στύρα, τη Σαντορίνη και την Αθήνα. Γίνεται μια πρόχειρη ηχογράφηση με πιθανό σκοπό κάποια πιθανή συνεργασία με την Οπισθοδρομική Κομπανία ("Ας την καρδιά σου να τα πει εδώ στην Κομπανία"). Αυτή η πρόχειρη ηχογράφηση γέννησε τον δίσκο "Τα μπλουζ του πρίγκιπα". Όμως ούτε αυτή η (πιθανή) συνεργασία γίνεται πραγματικότητα."
Όλες οι προσπάθειές του να ηχογραφήσει αυτό το υλικό (εν ζωή), απέβησαν λοιπόν, άκαρπες. Στις ζωντανές εμφανίσεις του τραγουδούσε τα "Σιγανά ποτάμια" και τους τελευταίους μήνες της ζωής του, μερικά ακόμα σε funk - rock ενορχηστρώσεις.
Το 1994 κυκλοφορεί ο διπλός δίσκος "Εν αρχή ην ο λόγος" με ζωντανές ηχογραφήσεις από το 1978 μέχρι το 1989, την απαγγελία ενός κειμένου που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Μουσική" και απόσπασμα από μια συνέντευξή του στην Ε.Τ.2. Πολλά από τα τραγούδια του δίσκου εκδίδονται για πρώτη φορά.

ΠΗΓΕΣ

Bitsikas/pavlos
mailto:%20bitsikas@di.uoa.gr
Οι φωτογραφίες είναι της Μαρίας Πετράκη

Τρεις στίχοι

Εν κατακλείδι
Και τώρα φίλοι μου είν' αργά μια καληνύχτα στη μαμά και λίγη στάχτη στα μαλλιά καιρός να πούμε αντίο
Σκεπάσαμε όλους τους νεκρούς με αρρωστιάρικους ψαλμούς κλόουν με σοβαρούς σκοπούς γυμνοί μέσα στο κρύο
Κατά τ' άλλα εσείς που 'σαστε υγιείς και αξιοπρεπείς βοηθήστε μας και λίγο δώστε μας πνοή, στέγη και τροφή μια ιδέα στεγανή που να μη μπάζει κρύο
Πουλάμε σώμα και ψυχή δώστε μας λίγη προσοχή στα υπόγεια μαύροι ποντικοί λουφάζουνε δύο δύο
Παίρνουμε σβάρνα τους γιατρούς αδύνατοι μπροστά στους δυνατούς και συναντάμε ξέμπαρκους θεούς που χάσανε το πλοίο
Κατά τ' άλλα εσείς που 'σαστε υγιείς και αξιοπρεπείς βοηθήστε μας και λίγο δώστε μας πνοή στέγη και τροφή μια ιδέα στεγανή που να μη μπάζει κρύο.

Το βιβλίο των ηρώων
Στο βιβλίο των ηρώων του τρόμου βρήκα τις φάτσες που ζητούσες χθεςζαρωμένος στη γωνιά του δρόμουπερνάς τις μέρες σου με προσευχές
Ενοχος για κάποια αιτία που δεν την έμαθες ποτέ πες μας ρε φίλε ποιός θεός σ' ορίζει; ποιός σε γεμίζει μ' ενοχές;
Μεσ' απ' τ' αντερά σου σκούζει τ' όρνιοπου σου τρώει τα σωθικά του Χριστού φοράει το χιτώνιο και έχει το πρόσωπο του Μαρξ Εχει φροϋδικές ρυτίδες και τα νύχια του γαμσά τα χίλια πρόσωπα που σου 'χει δώσει είναι της Μέδουσας χτικιά

R' n' R' στο κρεβάτι
Γουστάρω να σ' ακούω κούκλα μου όταν μιλάς να αληθωρίζουν μάτια όταν στην πίστα πηδάς γουστάρω όταν ακούω "Αχ, τι παιδί είν' αυτό! " γιατί εσύ ξέρεις στο κρεβάτι τι θα πει ροκ εντ ρολ
Στα σκοτεινά δωμάτια είν' η ψυχή μας γυμνή και δεν χωράν εκεί μυστικά και συ μονάχα ξέρεις πως η αλήθεια είν' εκεί που η μοναξιά μου στον καθρέφτη κοιτά
Γουστάρω που όταν κλαίω δεν ρωτάς το γιατί γιατί εσύ ξέρεις πως ο πόνος μου έχει αιτία τυφλή γουστάρω σαν γατούλα όταν μου παίζεις κρυφτό κι όταν φοβάμαι μην σε χάσω να μου λές "σ' αγαπώ"
Στα σκοτεινά δωμάτια είν' η ψυχή μας γυμνή και δεν χωράν εκεί μυστικά και συ μονάχα ξέρεις πως η αλήθεια είν' εκεί που η μοναξιά μου στον καθρέφτη κοιτά
Το ξέρω πως δεν είμ' αυτός που πάνω του θα στηριχθείς ούτε λεφτάς κι ίσως γυρνάς πιωμένο μες στα μπαρ να με βρεις
Ομως εγώ θα σου μετρώ της πόλης το σφυγμό μ' αγκαλιές θα σου χαϊδεύω το μυαλό με χίλιες και μια νύχτες γλυκές
Στα σκοτεινά δωμάτια είν' η ψυχή μας γυμνή και δεν χωράν εκεί μυστικά και εκεί να σ' αγαπάω ξέρω κούκλα μου εκεί την μοναξιά μου στον καθρέφτη όταν σπάς

ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΓΚΑΡΣΙΑ ΜΑΡΚΕΣ

2007-05-17T02:50:00.000-07:00

ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΓΚΑΡΣΙΑ ΜΑΡΚΕΣ
Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες γεννήθηκε το 1928 στην Αρακατάκα, ένα παραλιακό χωριό της Κολομβίας, όπου μεγάλωσε κοντά στους παππούδες του από τη μεριά της μητέρας του.
Το 1947 άρχισε στο Πανεπιστήμιο της Μπογκοτά τις σπουδές του στα νομικά και τις πολιτικές επιστήμες και τον ίδιο χρόνο η εφημερίδα Ελ Εσπεκταδόρ δημοσίευσε το πρώτο διήγημά του με τίτλο Η Τρίτη Παραίτηση.
Το 1982 του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, όπου τον βρίσκει μακριά ρπό την πατρίδα του, παρ’ ότι ο ίδιος δεν το επιθυμούσε.
Μόλις τα διηγήματα του δημοσιεύονται και κερδίζει τη φήμη του λογοτέχνη, παρατάει τη νομική κι εργάζεται σε εφημερίδα της Μπαρανκίγια και ισορροπεί ανάμεσα στη δημοσιογραφία και το λυρισμό. Γνωρίζεται με λογοτέχνες, αλλά και με πόρνες ρουφώντας όχι μόνο πληροφορίες για τις επόμενες αλλόκοτες ιστορίες τους αλλά απολαμβάνει και τα θέλγητρά τους. Η λογοτεχνία και η κραιπάλη και αργότερα η πολιτική του στράτευση, είναι τα μόνα ενδιαφέροντα του.

Ο Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες έχει αποσυρθεί από τη δημόσια ζωή για λόγους υγείας: καρκίνος στους λεμφαδένες. Η κατάσταση του μοιάζει να επιδεινώνεται μέρα με τη μέρα. Η αποχαιρετιστήρια επιστολή που ακολουθεί εστάλη από τον συγγραφέα στους φίλους του:

Αποχαιρετιστήρια Επιστολή
"Αν ο Θεός ξεχνούσε για μια στιγμή ότι είμαι μια μαριονέτα φτιαγμένη από κουρέλια και μου χάριζε ένα κομμάτι ζωή, ίσως να έλεγα όλα αυτά που σκέφτομαι, αλλά σίγουρα θα σκεφτόμουν όλα αυτά που λέω εδώ.

Θα έδινα αξία στα πράγματα, όχι γι' αυτά που αξίζουν, αλλά γι' αυτό που σημαίνουν. Θα κοιμόμουν λίγο, θα ονειρευόμουν πιο πολύ, γιατί για κάθε λεπτό που κλείνουμε τα μάτια, χάνουμε εξήντα δευτερόλεπτα φως.
Θα συνέχιζα όταν οι άλλοι σταματούσαν, θα ξυπνούσα όταν οι άλλοι κοιμόταν. Θα άκουγα όταν οι άλλοι μιλούσαν και πόσο θα απολάμβανα ένα ωραίο παγωτό σοκολάτα!

Αν ο Θεός μου δώριζε ένα κομμάτι ζωή, θα ντυνόμουν λιτά, θα ξάπλωνα μπρούμυτα στον ήλιο, αφήνοντας ακάλυπτο όχι μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή μου.

Θεέ μου, αν μπορούσα, θα έγραφα το μίσος μου πάνω στον πάγο και θα περίμενα να βγει ο ήλιος.

Θα ζωγράφιζα μ' ένα όνειρο του Βαν Γκογκ πάνω στα άστρα ένα ποίημα του Μπενεντέτι κι ένα τραγούδι του Σερράτ θα ήταν η σερενάτα που θα χάριζα στη σελήνη.

Θα πότιζα με τα δάκρια μου τα τριαντάφυλλα, για να νοιώσω τον πόνο από τα' αγκάθια τους και το κοκκινωπό φιλί των πετάλων τους...
Θεέ μου, αν είχα ένα κομμάτι ζωή... Δεν θα άφηνα να περάσει ούτε μια μέρα χωρίς να πω στους ανθρώπους ότι αγαπώ, ότι τους αγαπώ.

Θα έκανα κάθε άνδρα και γυναίκα να πιστέψουν ότι είναι αγαπητοί μου και θα ζούσα ερωτευμένος με τον έρωτα.

Στους ανθρώπους θα έδειχνα πόσο λάθος κάνουν να νομίζουν ότι παύουν να ερωτεύονται όταν γερνούν, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι γερνούν όταν παύουν να ερωτεύονται

Στο μικρό παιδί θα έδινα φτερά, αλλά θα το άφηνα να μάθει μόνο του να πετάει.

Στους γέρους θα έδειχνα ότι το θάνατο δεν τον φέρνουν τα γηρατειά αλλά η λήθη.

Έμαθα πως όλοι θέλουν να ζήσουν στην κορυφή του βουνού, χωρίς να γνωρίζουν ότι η αληθινή ευτυχία βρίσκεται στον τρόπο που κατεβαίνεις την απόκρημνη πλαγιά.
Έμαθα πως όταν το νεογέννητο σφίγγει στη μικρή παλάμη του, για πρώτη φορά, το δάχτυλο του πατέρα του, το αιχμαλωτίζει για πάντα.

Να λες πάντα αυτό που νοιώθεις και να κάνεις πάντα αυτό που σκέφτεσαι.

Αν ήξερα ότι σήμερα θα ήταν η τελευταία φορά που θα σ' 'έβλεπα να κοιμάσαι, θα σ' αγκάλιαζα σφιχτά και θα προσευχόμουν στον Κύριο για να μπορέσω να γίνω ο φύλακας της ψυχής σου.

Αν ήξερα ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα σ' 'έβλεπα να βγαίνεις από την πόρτα, θα σ' αγκάλιαζα και θα σου' δινα ένα φιλί και θα σε φώναζα ξανά για να σου δώσω κι άλλα.
Αν ήξερα ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα άκουγα τη φωνή σου, θα ηχογραφούσα κάθε σου λέξη για να μπορώ να τις ακούω ξανά και ξανά.

Αν ήξερα ότι αυτές θα ήταν οι τελευταίες στιγμές που σ' 'έβλεπα, θα έλεγα "σ' αγαπώ" και δεν θα υπέθετα, ανόητα, ότι το ξέρεις ήδη.

Υπάρχει πάντα ένα αύριο και η ζωή μας δίνει και άλλες ευκαιρίες για να κάνουμε τα πράγματα όπως πρέπει, αλλά σε περίπτωση που κάνω λάθος και μας μένει μόνο το σήμερα, θα' ήθελα να σου πω πόσο σ' αγαπώ κι ότι ποτέ δεν θα σε ξεχάσω.

Το αύριο δεν το έχει εξασφαλίσει κανείς, είτε νέος είτε γέρος.

Σήμερα μπορεί να είναι η τελευταία φορά που βλέπεις τους ανθρώπους που αγαπάς.
Γι' αυτό μην περιμένεις άλλο, καν' το σήμερα, γιατί αν το αύριο δεν έρθει ποτέ, θα μετανιώσεις σίγουρα για τη μέρα που δεν βρήκες χρόνο για ένα χαμόγελο, μια αγκαλιά, ένα φιλί και ήσουν πολύ απασχολημένος για να κάνεις πράξη μια επιθυμία.

Κράτα αυτούς που αγαπάς κοντά σου, πες τους ψιθυριστά πόσο πολύ τους χρειάζεσαι, αγάπα τους και φέρσου τους καλά, βρες χρόνο για να τους πεις "συγγνώμη", "συγχώρεσε με", "σε παρακαλώ". "ευχαριστώ" κι όλα τα λόγια αγάπης που ξέρεις.

Κανείς δεν θα σε θυμάται για τις κρυφές σου σκέψεις.

Ζήτα απ' τον Κύριο τη δύναμη και τη σοφία για να τις εκφράσεις.
Δείξε στους φίλους σου τι σημαίνουν για σένα".